Demokratik, çoğulcu ve hukuk devleti ilkelerine rağmen son yıllarda tek bir siyasi çizginin etkisi altında sürdürüldüğü belgelenen haksızlıkların tarihe not düşülmesi ve Avusturya Cumhuriyeti’nin res publicasına (kamu yararına) hizmet etmek.

VİYANA, 07.05.2026 — Avusturya Türk Kültür Cemiyeti (TKG), Avusturya Entegrasyon Fonu’nun (ÖIF) kamu kaynaklarıyla hazırlattığı “Integrationsbarometer 02/2025” araştırması hakkında Eşit Muamele Avukatlığı’na resmî şikâyette bulundu. TKG, araştırmanın metodolojik yapısının, kullanılan kavramların ve siyasal iletişim biçiminin Müslümanları sistematik biçimde “toplumsal sorun alanı” gibi gösterdiğini savunarak bunun dolaylı dinî ayrımcılık niteliği taşıdığı görüşünü dile getirdi.

TKG tarafından 6 Mayıs 2026 tarihinde yapılan başvuruda, araştırmada “Müslümanlar”ın aynı değerlendirme ölçeği içinde “mülteciler”, “göçmenler” ve “Ukraynalı savaş mağdurları” gibi göç ve oturum statüsüyle ilgili kategorilerle birlikte ele alınmasının ciddi bir yöntem sorunu oluşturduğu belirtildi.

Ara başlık: Din temel haktır, göç statüsü değildir

Şikâyet dosyasında, “Din, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 9. maddesi ile korunan temel bir haktır; göç veya oturum statüsü değildir.” değerlendirmesine yer verildi.

TKG’ye göre burada temel mesele yalnızca bir kamuoyu araştırması değil, dinî aidiyetin hangi yöntemle ölçüldüğü ve hangi toplumsal bağlam içinde sunulduğu meselesidir. Dosyada, Müslümanların araştırmanın öznesi olarak değil, çoğunluğun değerlendirdiği bir “problem alanı” gibi konumlandırıldığı savunuldu.

Araştırmanın yalnızca Avusturya vatandaşlarına uygulanmış olması da ayrıca eleştirildi. TKG’ye göre Müslümanlar araştırmada eşit toplumsal aktörler olarak değil, çoğunluk toplumunun değerlendirdiği nesneler gibi sunuluyor.

 “Siyasal İslam” kavramı tanımsız niye kullanılarak İslam ile adeta eşitleniyor

Şikâyette dikkat çekilen en önemli başlıklardan biri de araştırmada kullanılan “Politischer Islam” (Siyasal İslam) kavramı oldu.

TKG, bu kavramın araştırmada birçok kez tekrarlandığını ancak herhangi bir bilimsel tanım yapılmadığını belirtti. Dosyada, kavramın neyi ifade ettiğinin açık biçimde ortaya konmadığı, bunun da ciddi metodolojik sorun doğurduğu ifade edildi.

Şikâyet metninde şu sorular yöneltildi: “Kastedilen şey din midir? Radikalizm midir? Siyasal hareketler midir? Muhafazakâr dini pratikler midir? Demokratik düzene karşı yapılanmalar mıdır?”

TKG’ye göre bu ayrım yapılmadan kullanılan kavramlar, toplumdaki mevcut korku ve önyargıları besleme riski taşıyor.

Dosyada ayrıca Avusturya’da başka hiçbir dinî topluluğun benzer biçimde uzun yıllar boyunca sürekli “toplumsal problem” ekseninde ölçülmediği vurgulandı.

 11 yıldır yalnızca Müslümanlar
“sorun alanı” olarak ölçülüyor

TKG’nin şikâyet dosyasına göre 2014 yılından bu yana düzenli olarak “Müslümanlarla birlikte yaşam” konusu ölçülüyor. Buna karşılık başka hiçbir dinî topluluk için benzer uzun dönemli bir gözlem yapılmıyor. TKG, bunun bilimsel tarafsızlıktan çok, yıllar boyunca tekrar edilen bir “sorun anlatısı” oluşturduğunu savundu.

Dosyada ayrıca araştırmayı hazırlayan kurumun zaman içinde değişmesine rağmen verilerin karşılaştırılabilirliğine ilişkin yeterli açıklama yapılmadığı da belirtildi.

 ÖVP paylaşımı tartışmayı büyüttü

Araştırmanın siyasal alanda kullanım biçimi de şikâyette ayrı bir başlık altında değerlendirildi. 18 Aralık 2025’te dönemin Entegrasyondan sorumlu Bakanı Claudia Plakolm ile araştırmayı hazırlayan Peter Hajek’in çalışmayı Başbakanlık binasında tanıttığı hatırlatıldı.

Aynı gün Avusturya Halk Partisi’nin (ÖVP) resmî Instagram hesabından şu paylaşım yapıldı:“WUSSTEST DU, DASS ZWEI DRITTEL DAS ZUSAMMENLEBEN MIT MUSLIMEN ALS SCHWIERIG EMPFINDEN?” (Türkçesi: “İnsanların üçte ikisinin Müslümanlarla birlikte yaşamayı zor bulduğunu biliyor muydun?”)

TKG’ye göre bu paylaşım, kamu kaynaklarıyla hazırlanan bir araştırmanın doğrudan siyasî iletişim ve propaganda malzemesine dönüştürüldüğünü gösteriyor.

Şikâyette, söz konusu paylaşımın altındaki yorumlarda toplumsal gerilimi artırabilecek ifadelerin yer aldığı, buna rağmen ÖIF tarafından bugüne kadar kamuoyuna açık herhangi bir mesafe koyma açıklaması yapılmadığı belirtildi.

Ara başlık: Araştırma sessiz biçimde değiştirildi

TKG’nin dosyasında dikkat çeken bir diğer unsur ise araştırmanın daha sonra değiştirilmiş olması oldu.

Şikâyet metnine göre araştırmanın ilk versiyonu 23 Nisan 2026 tarihinde herhangi bir açıklama yapılmadan ÖIF’in internet sitesinden kaldırıldı.

TKG’nin yoğun  eleştirilerin ardından 26 Nisan 2026 tarihinde Integrationsbarometer 02/2025’in yeni bir versiyonu devlet kurumu niteliğindeki Österreichischer Integrationsfonds’un internet sitesine yeniden yüklendi. Ancak bu işlem sırasında bilimsel şeffaflık ve kamuoyu bilgilendirme ilkelerine uygun herhangi bir revizyon açıklaması yapılmadı.

Üç gün sonra farklı bir bağlantı üzerinden yayımlanan yeni versiyonda sayfa sayısının artırıldığı, bazı oranların değiştirildiği ve tam soru formunun ilk kez eklendiği görüldü. Buna rağmen değişikliklere ilişkin herhangi bir “revizyon notu”, “düzeltme açıklaması” veya kamuoyuna yönelik bilgilendirme yayımlanmadığı belirtildi.

TKG’ye göre bu durum araştırmanın bilimsel güvenilirliği açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor ve bu konuda TKG 29.04.2026 tarihinde bir basın açıklaması yaparak bu durumu şu başlıkla duyurdu.

“Bu girişim bilimsel araştırmaya karşı değildir”

Avusturya Türk Kültür Cemiyeti açıklamasında, girişimlerinin bilimsel araştırmaya veya entegrasyon tartışmalarına karşı olmadığı özellikle vurgulandı.

TKG’ye göre asıl mesele, kamu kaynaklarıyla finanse edilen bir araştırmanın tek bir dinî topluluğu yıllarca “toplumsal sorun” ekseninde ele alması ve bunun siyasî iletişimde kullanılabilir hale gelmesi.

Açıklamada, devlet kurumlarının tüm dinî topluluklara karşı tarafsız olmak zorunda olduğu, kamu gücü kullanılarak toplum içinde korku, önyargı veya hedef gösterme etkisi yaratılmaması gerektiği ifade edildi.

TKG’nin Eşit Muamele Avukatlığı’na sunduğu şikâyet dosyasının Almanca orijinal metin olarak hazırlandığı, Türkçe ve İngilizce tercümelerin ise yalnızca kamuoyunun bilgilendirilmesi amacıyla yayımlandığı belirtildi.( Türkische Allgemeine, Viyana, 07.05.2026)

Kaynaklar

Şikâyet, Almanca orijinal metin olarak sunulmuştur.

https://www.turkischegemeinde.at/wp-content/uploads/Beschwerde06.05.2026-mit-Sachverhaltsdarstellung.pdf

Türkçe ve İngilizce çeviriler ayrıca hazırlanmış olup yalnızca belgelendirme amacıyla erişime açılmıştır.

İngilizce tercümesi

https://www.turkischegemeinde.at/wp-content/uploads/EnglishTranslateIntegrationsfonds-Beschwerde.-Gleichbehandlungsanwaltschaft.-TRUSTUNTERSCHRUFT-05.05.2026-1-en-GB.pdf

Der Beitrag Entegrasyon Bakanı Plakolm’un bizzat yaydığı „Müslümanlarla yaşamak zor“ mesajı krize dönüştü erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

Avusturya Türk Kültür Cemiyeti (TKG), kamu kaynaklarıyla finanse edilen „Entegrasyon Barometresi 02/2025“ raporunun usulsüz bir şekilde değiştirildiğini belgeleriyle ifşa etti. TKG’nin „Üç Perdelik Skandal“ olarak nitelendirdiği süreç, devlet destekli bilimsel bir yayının şeffaflık ilkelerine aykırı şekilde „gece yarısı operasyonuyla“ nasıl başkalaştırıldığını gözler önüne seriyor.

Silindi, değiştirildi, habersizce değiştirildi notu koymadan yerine Kondu
TKG tarafından belgelenen verilere göre, raporun orijinali 23 Nisan 2026 tarihinde sessizce silindi. Orijinal bağlantının „404“ hatası verdiği bu sürecin ardından, 26 Nisan’da raporun yeni bir versiyonu yüklendi. Ancak bu yeni dosyanın; herhangi bir revizyon ibaresi taşımadığı, 40 sayfadan 48 sayfaya çıkarıldığı, anket sorularının (Fragebogen) sonradan eklendiği ve bazı sayısal veriler ile metin pasajlarının değiştirildiği tespit edildi. TKG soruyor: „ÖIF neden bu değişiklikler hakkında sessiz kalıyor ve eleştirilere içeriksel bir yanıt vermeden her şeyi reddediyor?“

Avusturya Entegrasyon Fonu’nun (ÖIF) kamu kaynaklarıyla finanse edilen Entegrasyon Barometresi 02/2025 çalışması, 23.04.2026 tarihinde sessiz sedasız silindi. Orijinal bağlantı bugüne kadar bir Error-404 (Sayfa bulunamadı) hatasına yönlendirdiğini TKG ifşa etti.  Ortada asıl kamu araştırması artık yok.  https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/Produkte/%c3%96IF_Integrationsbarometer_2025-02.pdf

Değiştirilmiş hali ama dosya üzerinden değiştirilmiş ibaresi yok

26.04.2026 tarihinde yeni bir adres altında değiştirilmiş bir versiyon yayımlandı; sayfa sayısı 40’tan 48’e çıkarılmış, anket formu sonradan eklenmiş, yüzdelik değerler ve metin pasajları değiştirilmiş bir şekilde — ancak revizyon olduğuna dair herhangi bir değişiklik işareti konulmadan : https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/monitor/Integrationsfonds_Integrationsbarometer_2025-02.pdf

Aşağıda, TKG’nin yayımladığı basın bildirisinin birebir tercümesi

APA  OTS, 29.04.2025
Kaynak: https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20260429_OTS0045/integrationsbarometer-022025-warum-wurde-die-originalstudie-am-2304-geloescht-geaendert-und-am-2604-ohne-kennzeichnung-ersetzt

Entegrasyon Barometresi 02/2025: Orijinal çalışma neden 23.04’te silindi, değiştirildi ve 26.04’te işaretlenmeden yeniden yayınlandı?

„Üç perdeli skandal“ – Silindi. Değiştirildi. İşaretlenmeden yerini aldı. ÖIF bu değişiklikler hakkında neden sessiz kalıyor? TKG belgeliyor.

Viyana , APA OTS, 29.04.2026– Devlet parası, silinmiş belge, sessiz değişiklik. Avusturya Entegrasyon Fonu, kamu parasıyla finanse ettiği Entegrasyon Barometresi 02/2025’i 23 Nisan 2026’da ortadan kaldırdı. Tek bir açıklama yapmadan. Tek bir duyuru olmadan. Orijinal bağlantı bugün hâlâ ölü: https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/Produkte/%c3%96IF_Integrationsbarometer_2025-02.pdf

Üç gün sonra, 26 Nisan’da, yeni bir adres altında tamamen farklı bir belge belirdi. 40 sayfa 48 olmuştu. Soru formu sonradan eklenmiş. Yüzde değerleri değişmişti. Metinler değişmişti. Ama tek bir satır bile „bu belge güncellenmiştir“ demiyordu: https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/monitor/Integrationsfonds_Integrationsbarometer_2025-02.pdf

Adı konulmuş haliyle: bir gece yarısı operasyonu. Devlet kurumunun, vergilerle finanse edilmiş bilimsel bir yayın üzerinde sessiz sedasız yaptığı bir değiştirme operasyonu.

ÖIF reddediyor — ama kamu araştırmasını siliyor

ÖIF, 4 Şubat 2026’da kendi sitesinde bir „düzeltme“ yayınladı ve şunları söyledi:

„Avusturya Entegrasyon Fonu (ÖIF), Avusturya Türk Kültür Topluluğu’nun (TKG) Entegrasyon Barometresi’ne ilişkin güncel açıklamasındaki değerlendirmeleri kesinlikle reddeder.“ (Kaynak: https://www.integrationsfonds.at/newsbeitrag/richtigstellung-zur-aussendung-der-tkg-zum-integrationsbarometer-28640/)

TKG’nin 15 somut eleştirisinden birine bile yanıt verilmedi. Soru formunda Müslümanların mültecilerle aynı ölçeğe konulmasına yanıt yok. On bir yıllık özel izlemeye yanıt yok. „Siyasi İslam“ kavramının tanımsız bırakılmasına yanıt yok. Sessiz versiyon değişikliğine yanıt yok. ÖIF bunların hepsini reddediyor — ve aynı zamanda araştırmayı siliyor.

Bu noktada TKG, Entegrasyon Fonu denetim kurulu üyelerine doğrudan soruyor: Siz bu kurumun denetim kurulu üyesisiniz. Entegrasyon Barometresi 02/2025’in kalitesini, tarafsızlığını ve toplumsal etkilerini değerlendirmek için hangi somut adımları attınız? Böyle bir şey nasıl olabildi?

TKG soruyor

TKG soruyor! Sayın Integrationsfonds Denetleme Kurulu, sorumlu olduğunuz ve ‚bilimsel kamu araştırması‘ adı altında yürütülen bu çalışmada, bireylerin dini inançlarını sorgulama hakkını nereden alıyorsunuz? Kamu kaynaklarıyla yapılan bir araştırmada bir insanın dini aidiyeti sizi ne hakla ilgilendiriyor? Devletin tarafsızlık ilkesi ve bireysel temel haklar çerçevesinde, kamu eliyle yürütülen bir araştırmada bir bireyin dini aidiyetinin sorgulanmasının etik gerekçesi nedir?“

TKG Soruyor:! Sayın Integrationsfonds Denetleme Kurulu, ‚Integrationsbarometer 2025′ araştırmasında dini aidiyetin bir ’sorun kategorisi‘ olarak sorgulanması hangi bilimsel standartla açıklanabilir? Devlet fonlarıyla finanse edilen bir projede, bir bireyin dini inancının bir denetim veya analiz konusu haline getirilmesi ne hakla mümkün olmaktadır?

İşte sorulardan bir tanesi

Integrationsbarometer 2/2025 ( PETER HAJEK, INTEGRATIONSFONDS)-Soru 4: „Avusturya’da Müslümanlar ile Müslüman olmayanlar arasındaki birlikte yaşamı nasıl değerlendiriyorsunuz? Çok iyi, oldukça iyi, oldukça kötü yoksa çok mu kötü?“

1 — Çok iyi 2 — Oldukça iyi 3 — Oldukça kötü 4 — Çok kötü 5 — Bilmiyorum / Yanıt yok

Yalnızca Avusturya vatandaşlarına yöneltilen bu telefon ve çevrimiçi araştırmada — anketin başında „Avusturya vatandaşı mısınız?“ sorusuna „hayır“ yanıtı verenler derhal anketten çıkarılıyor — aşağıdaki soru sorulmaktadır:

„Avusturya’da Müslümanlar ile Müslüman olmayanlar arasındaki birlikte yaşamı nasıl değerlendiriyorsunuz? Çok iyi, oldukça iyi, oldukça kötü yoksa çok mu kötü?“

TKG’ye göre bu soru, Avusturya Anayasası’nın 7. maddesi, AİHM’nin 9. ve 14. maddeleri ile ICC/ESOMAR Uluslararası Etik Kodu 2025’e aykırıdır: Yalnızca Avusturya vatandaşlarının katıldığı bir ankette, Müslümanlar — büyük çoğunluğu Avusturya vatandaşı olan 800.000 kişi — bizzat araştırmanın değerlendirme nesnesi haline getirilmekte; üstelik aynı ölçekte mülteciler ve göçmenlerle yan yana sıralanmaktadır.

Temel soru şudur: AİHM’nin 9. maddesiyle güvence altına alınmış bir temel hak olan din, bu araştırmada neden bir göç hukuku statü kategorisi gibi ele alındı? „Müslümanların“ aynı ölçekte „göçmenler“ ve „mültecilerle“ yan yana sıralanması tarafsız bir kategorizasyon değil — dini aidiyeti entegrasyon politikası açısından risk göstergesi olarak kurgulayan normatif bir karardır. Denetim kurulunda bu değerlendirildi mi? Temel haklar incelemesi yapıldı mı? Damgalama riski tartışıldı mı?

„İletişim girişimi olmadı“ yalanı

ÖIF düzeltmesinde TKG’nin „bugüne kadar hiçbir zaman ÖIF ile iletişime geçmediğini“ ileri sürdü. Bu doğru değil. TKG’nin eleştirileri 18 Aralık 2025’ten itibaren kamuoyuyla paylaşıldı: https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20251218_OTS0086/tkg-stellungnahme-zum-integrationsbarometer-und-zur-einhaltung-des-283-stgb

24 Aralık ve 31 Aralık 2025’te ek açıklamalar yapıldı. 7 Ocak 2026’da VdMI ve VMÖ’ye resmi şikâyet başvurusunda bulunuldu. Bunların hepsi ÖIF’in bildiği süreçlerdi.

Ama asıl mesele bu değil. Sivil toplum kuruluşları ve gazeteciler, eleştirdikleri devlet kurumundan izin almak zorunda değildir. Bu ne Avusturya Anayasası’nın ne de AİHM’nin 10. maddesinin öngördüğü bir zorunluluktur. Demokratik denetim ikili bir uzlaşma süreci değildir. Anayasal güvence altındaki bir haktır.

Soru formu her şeyi ele veriyor — siyah üzerine beyaz

ÖIF TKG’nin eleştirilerini „kesinlikle reddetti.“ Sonra bizzat o soru formunu kamuoyundan sakladığı için eleştirilince onu ikinci versiyona ekledi. Ve o soru formu TKG’yi haklı çıkarıyor.

4. soru kelimesi kelimesine şöyle: „Avusturyalılar ile Müslümanlar arasındaki birlikte yaşamı nasıl değerlendiriyorsunuz?“ Bu soru; 3. soru (göçmenlerle birlikte yaşam), 5. soru (Ukraynalı savaş mağdurları) ve 6. soru (mülteciler) ile yan yana sıralanmış. Dini aidiyet oturma hukuku statüsüyle aynı düzeye çekilmiş. Bu TKG’nin yorumu değil — ÖIF’in bizzat kendi soru formu tasarımı.

„Siyasi İslam“ ifadesi aynı formda iki farklı biçimde geçiyor: 1. soruda „siyasi İslam’ın yayılması“, 8. soruda „siyasi İslam ve radikalleşme.“ İki farklı ifade, sıfır tanım. Katılımcılar ne değerlendirdi? Kimse bilmiyor. ÖIF de dahil.

Şekil 13 (S. 24): Müslümanlar için Ekim 2014’e uzanan on bir yıllık zaman serisi. Mülteciler için 2016, Ukraynalılar için 2023. Bu eşitsizlik için tek satır metodolojik gerekçe yok.

TKG’nin eleştirileri soru formuyla birlikte azalmadı. Arttı.

Din oturma statüsü değildir — Anayasa ve insan hakları böyle söylüyor

Avusturya’da Müslüman olan biri nesiller boyu bu toprakların vatandaşı olabilir. Doktor, öğretmen, girişimci olabilir. „Mülteci“ ya da „göçmen“ kavramıyla hukuki, sosyal ve biyografik olarak hiçbir ortak yanı olmayabilir. Yine de aynı soru formunda, aynı ölçek üzerinde bu kategorilerle yan yana sıralanıyor. Bu kamuoyu araştırması değil. Bu normatif etkisi olan kategori inşasıdır.

Avusturya Anayasası’nın 7. maddesi açıktır: Kimse inancından dolayı dezavantajlı kılınamaz. AİHM’nin 14. maddesi din temelinde ayrımcılığı yasaklar. 9. maddesi din özgürlüğünü güvence altına alır. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, devlet kurumlarının dini gruplara karşı özel tarafsızlık yükümlülüğü taşıdığını defalarca teyit etmiştir.

ICC/ESOMAR Uluslararası Kodu 2025, Madde 1(b): Araştırmacılar katılımın zarara — itibar kaybı dahil — yol açmamasını güvence altına almak zorundadır. Madde 5(c): Verinin kullanımı ilgili kişilere doğrudan zarar vermemeli, koruyucu tedbirler alınmalıdır. Madde 7(b): Nüfus temsili konusundaki sınırlılıklar şeffaf biçimde açıklanmalıdır. Bu araştırma bu gerekliliklerin hiçbirini karşılamıyor.

800.000 insanı — nesiller boyu bu toplumun parçası olan Avusturya vatandaşlarını — oturma hukuku statü kategorileriyle aynı ölçeğe koymak hangi hakka dayanıyor? Hangi bilimsel standart buna izin veriyor? Hangi anayasal gerekçe var? Hangi insan hakları meşruiyeti? ÖIF bu soruyu yanıtlamadı. Sormadı bile.

Araştırma parti propagandasına dönüştüğünde

Volkspartei, 18 Aralık 2025’te resmi Instagram hesabında bu araştırmaya dayanan grafikler paylaştı: „Avusturyalıların üçte ikisi Müslümanlarla birlikte yaşamayı zor buluyor.“ Gönderinin altına dökülen yorumlar antisemitik karşılaştırmalar, §283 StGB kapsamında halkı kin ve düşmanlığa tahrik iddiaları ve bir dünya dinine yönelik nefret söylemi içeriyordu. ÖIF tek bir kelime söylemedi.

Devlet parasıyla finanse edilen, metodolojik olarak bir dini grubu sorun kategorisi olarak kurgulayan ve bulgularının siyasi mobilizasyon için kullanılmasına seyirci kalınan bir araştırma temel bir soru doğuruyor: Avusturya’da kamuoyu araştırması kimin elinde? ESOMAR etik koduna ve insan haklarına uygunluğunu kim denetliyor? TKG bu sorunun kamuoyu önünde tartışılmasını talep ediyor.

ESOMAR şikâyeti ve VdMI çelişkisi

Araştırmanın 11. sayfası açıkça şunu söylüyor: „Peter Hajek Public Opinion Strategies faaliyetlerini ESOMAR yönergelerine uygun olarak sürdürmektedir.“ Bu öz taahhüt artık belgelenmiş gerçeklerle yüzleşmek durumunda.

TKG, 7 Ocak 2026’da VdMI ve VMÖ’ye şikâyet başvurusunda bulundu. VdMI, 8 Nisan 2026’da Peter Hajek’i temize çıkardı — tam soru formu henüz kamuoyuna açık değilken. Temel araştırma aracı görülemeden verilen aklanma kararı, TKG’nin 24 Nisan 2026 tarihli açık mektubunda belgelediği yedi çelişkiden biridir. TKG, 21 Nisan 2026’da Amsterdam’daki ESOMAR Profesyonel Standartlar Komitesi’ne resmi şikâyette bulundu.

ÖIF her şeyi reddediyor. Soru formu ise ona itiraz ediyor.

TKG’nin talepleri

1-Entegrasyon Barometresi 02/2025’in tüm versiyonlarının tam olarak kamuoyuyla paylaşılması. Anlaşılır bir değişiklik özetinin yayınlanması. ÖIF ve denetim kurulunun içeriksel açıklama yapması.

2-Yetkililerin etkilenen nüfus gruplarına yönelik kamuoyu önünde özür dilemesi. —

3-Entegrasyon Fonu yönetim düzeyinde personel değişikliği.

4-ÖIF’in Peter Hajek Public Opinion Strategies GmbH ile ihale uygulamalarının bağımsız incelemeye tabi tutulması.

TKG’nin tüm belgeleri: — 15 maddelik düzeltme kataloğu: https://www.turkischegemeinde.at/wp-content/uploads/Forderungskatalog-der-TKG-Integratiosnbaromter2025.pdf —

Orijinal araştırma (404 hatası): https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/Produkte/%c3%96IF_Integrationsbarometer_2025-02.pdf —

Değiştirilmiş versiyon: https://www.integrationsfonds.at/fileadmin/content/AT/monitor/Integrationsfonds_Integrationsbarometer_2025-02.pdf —

ÖIF düzeltmesi: https://www.integrationsfonds.at/newsbeitrag/richtigstellung-zur-aussendung-der-tkg-zum-integrationsbarometer-28640/ —

APA-OTS orijinal basın bildirisi: https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20260429_OTS0045/integrationsbarometer-022025-warum-wurde-die-originalstudie-am-2304-geloescht-geaendert-und-am-2604-ohne-kennzeichnung-ersetzt

Der Beitrag „Üç perdeli skandal“: Devletin Entegrasyon Barometresi 02/2025 sessizce silindi, içeriği değiştirildi ve değişiklik notu düşülmeden yeniden yüklendi erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

Der Beitrag Devlet gibi görünür, devletin, AB’nin ve halkın vergisini kullanır — ama Volksanwaltschaft’a hesap vermez! erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

Berlin, 18.02.2025/ Türkische Allgemeine-Avusturya Türk Kültür Toplumu (TKG), Avusturya Cumhuriyeti Entegrasyon Fonu’nun (Österreichischer Integrationsfonds – ÖIF) 2025 Entegrasyon Barometresi etrafında yürüttüğü iletişim ve hukuki adımlara sert tepki gösterdi. TKG, devlet tarafından finanse edilen bir kurumun dini azınlıkları genelleştirici kategorilerle ele almasının ve bu uygulamaya yöneltilen eleştirilerin hukuki baskı araçlarıyla bastırılmaya çalışılmasının, hukuk devleti ilkesini doğrudan sınavdan geçirdiğini vurguladı.

Türkische Kulturgemeinde in Österreich (TKG), ÖIF’in 4 Şubat 2026 tarihli “Richtigstellung zur Aussendung der TKG zum Integrationsbarometer” başlıklı açıklamasına kapsamlı ikinci  bir yanıt yayınladı ve Viyana’daki hükümetin tarihsel sorumluğu konusunda dikkat çekti.

TKG, bu yanıtında tartışmanın özünün teknik bir ayrıntı ya da münferit bir telif meselesi olmadığını belirterek, meseleyi, “Demokratische Kontrolle statt anwaltlicher Drohkulisse” (Avukatların tehditleri yerine demokratik kontrol)  başlığı altında ele aldı.

Tartışmanın özü

TKG’ye göre yaşananlar, bir PDF dosyasının nerede durduğu veya bir bağlantının nasıl verildiği meselesi değildir. Tartışmanın merkezinde, devlet tarafından finanse edilen bir kurumun yıllar boyunca dini bir azınlığı pauschalisierende Kategorien, yani genelleştirici ve damgalamaya açık kategoriler üzerinden sözde “bilimsel” kamuoyu araştırmalarının odağına yerleştirmesi ve bu pratiğe yönelik eleştirilerin hukuki tehditlerle karşılanması bulunmaktadır.

TKG, bu yaklaşımın demokratik denetimle bağdaşmadığını ve eleştirinin içerikten kaçırılarak maliyet riski, icra tehdidi ve yüksek dava değerleri üzerinden baskı altına alınmaya çalışıldığını savundu.

Viyana’nın tarihsel sorumluluğu

TKG açıklamasında, Viyana’nın tarihsel deneyimlerine de dikkat çekti. Hıristiyan-Sosyal Belediye Başkanı Karl Lueger döneminde antisemit söylemin siyasi olarak normalleştirildiğini hatırlatan TKG, bu normalleşmenin dönemin toplumsal iklimini belirlediğini vurguladı.

O dönemde Sigmund Freud, Arthur Schnitzler, Gustav Mahler ve Stefan Zweig gibi çok sayıda Yahudi aydın, sanatçı ve bilim insanının, etiketleme, değersizleştirme ve siyasi araçsallaştırmanın kamusal hayatın olağan bir parçası hâline geldiği bir ortamda yaşadığına işaret edildi.

TKG’ye göre bu tarihsel hatırlatma bir benzetme ya da dramatizasyon değil, Avusturya’nın sorumluluk kültürünün doğal bir parçasıdır. Açıklamada, entegrasyondan söz eden her devlet kurumunun anayasal tarafsızlık ilkesini, azınlıkların korunmasını ve hiçbir topluluğun toptan bir “sorun kategorisi” olarak tanımlanmaması gerektiğini göz önünde bulundurmak zorunda olduğu ifade edildi.

Demokratik denetim mi, hukuki baskı mı

TKG, Integrationsbarometer 2025 etrafındaki tartışmanın özünde şu sorunun bulunduğunu belirtti: Devlet tarafından finanse edilen bir kurum, kendi yöntemlerine ve toplumsal etkilerine yönelik kamusal eleştiriye tahammül edebilir mi; yoksa bu eleştiriyi hukuki tırmanma yoluyla bastırmayı mı tercih eder?

Açıklamada, “Demokratik denetim hukuki baskı ile ikame edildiğinde sorun sivil toplum kuruluşlarında değil, hukuk devletinin kendisindedir” değerlendirmesine yer verildi.

“800 bin Müslüman homojen bir grup değildir”

TKG, Avusturya’daki yaklaşık 800 bin Müslümanın tekil ve homojen bir topluluk olarak ele alınamayacağını vurguladı. Açıklamada, 2000–2025 yılları arasında farklı adlar altında tekrarlanan araştırma ve anketlerin, geniş ve heterojen bir topluluğu siyasi olarak sınıflandıran, etiketleyen ve genelleştiren bir pratiğin parçası olduğu ifade edildi.

TKG’ye göre asıl soru, damgalama kapasitesine sahip olduğu ve siyasi olarak kolayca araçsallaştırılabildiği ortaya konmuş bu yaklaşımın, “bilimsel kamuoyu araştırması” adı altında meşrulaştırılmaya devam edip edemeyeceğidir.

Etik ve hukuki standartlar tartışması

TKG ayrıca, “Müslüman çalışmaları”ndan 2025 Entegrasyon Barometresi’ne uzanan devlet destekli kamuoyu araştırmalarının, uluslararası kamuoyu araştırması etik standartlarını belirleyen ICC/ESOMAR Kodeksi ile bağdaşmadığını savundu.

Açıklamada, “Bilimsellik iddiası altında azınlıklara yönelik toplumsal gerilimi artıran devlet destekli araştırmalar, entegrasyona katkı değil; kamusal alanda yeni sorunlar üreten bir yaklaşımdır” ifadelerine yer verildi. (Berlin, 18.02.2025/ Türkische Allgemeine)

Kaynak:

https://www.turkischegemeinde.at/antwort-der-tkg-auf-die-oeif-stellungnahme-vom-04-02-2026-demokratische-kontrolle-statt-anwaltlicher-drohkulisse/

18.12.2025´de başlayarak ilk geniş eleştiriyi yapan TKG’nin resmi tüm APA OTS paylaşımları buradan okunabilir

https://www.ots.at/suche?query=&seite=1&emittentId=1970

Der Beitrag “Azınlıkları damgalayan yaklaşım hukuk devletini sınavdan geçiriyor” erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

Avusturya Cumhuriyeti Entegrasyon Fonu (Österreichischer Integrationsfonds/ÖIF) 04.02.2026 tarihinde resmî internet sitesinde “Richtigstellung zur Aussendung der TKG zum Integrationsbarometer” (“TKG’nin entegrasyon barometresi ile ilgili açıklamasına ilişkin düzeltme“)  başlıklı bir metin yayımladı.

https://www.integrationsfonds.at/newsbeitrag/richtigstellung-zur-aussendung-der-tkg-zum-integrationsbarometer-28640/

Bu metinde „Türkische Kulturgemeinde in Österreich (TKG)“ hakkında iki ana iddia iki başlıkta toparlayacak olursak : 1)TKG’nin “Integrationsbarometer 2025”i “ÖIF’in izni olmaksızın” kendi sitesinde yayımladığı ve “hukuki adımlar” attığını ve “mahkeme dışı uzlaşma” yoluna gitme önersinin avukat yoluyla TKG’ya iletildiği ve  2) TKG tarafından ÖIF’e yönelik ve kendileriyle tek bir iletişim girişimi olmadığı”.  ilan etti.

TKG, ÖIF tarafından ne APA-OTS üzerinden ne de bir basın bildirisiyle kamuoyuna duyurulmasında göremedikleri ve yalnızca kurumun kendi internet sitesinde sessizce yayımlanan açıklamaya tepki gösterdi. TKG, söz konusu metne “satır satır”, hukuka ve diplomatik nezaket kurallarına bağlı kalarak ancak davasını kararlılıkla savunan bir üslupla yanıt verdiğini belirtti. Kuruluş, 18.12.2025’ten bu yana sundukları belgeler ve uluslararası hukuk ile Avusturya Anayasası’nın tanıdığı haklara rağmen ÖIF’in kamuoyunu bilgilendirmekten kaçındığını; bunun yerine bir sivil toplum kuruluşunu itibarsızlaştırmaya çalıştığını ve tartışmayı içerikten uzaklaştırıp maddi güce dayalı bir “hukuki baskı” zeminine çektiğini ifade etti.

TKG, tüm bu hukuki ve mali baskılara rağmen inandıkları doğrulardan vazgeçmeyeceklerini vurguladı. Konunun, yıllardır sözde bilimsel kamuoyu araştırmalarıyla “Müslümanların” ve daha önce “Türklerin” topluca damgalanması, aşağılanması ve medya ile kamuoyunda sistematik biçimde hedef alınmasının ötesinde, temel bir insanlık meselesi olduğunu belirtti. TKG, “Bu tür uygulamaların hangi milletten veya dinden olursa olsun hiçbir insana yapılmasına karşıyız. Son yirmi yılda yaşadıklarımız, kültürel ırkçılığın en çirkin biçimiydi” açıklamasını Türkische Allgemeine’ye yaptı. TKG’nın resmi internet sitesinde ve APA-OTS üzerinden yayımlanan “TKG’nin 04.02.2026 tarihli ÖIF açıklamasına yanıtı – Avukatların tehditleri yerine demokratik denetim. Cevaplarımız” başlıklı Almanca yanıt metnine buradan ulaşılabilir.

https://www.turkischegemeinde.at/antwort-der-tkg-auf-die-oeif-stellungnahme-vom-04-02-2026-demokratische-kontrolle-statt-anwaltlicher-drohkulisse/

TKG’ye göre asıl mesele Müslüman kökenli insanları damgalayan   Integrationsbarometer 2025 adlı sözde bilimsel kamu araştırmasının PDF’nin nerede durduğu değil:  kamunun parasıyla çalışan bir kurumun kamu yararına eleştiriye karşı ne kadar tahammül gösterebildiği ve temel haklar alanında şeffaflıktan kaçınmak için “maliyet ve icra tehdidi” üretip üretmediği.

Bu dosya neden büyüdü? 21.12.2025’teki siyasi fırtına

TKG’nin altını çizdiği kırılma noktası, Integrationsbarometer 2025’in “akademik bir rapor” olarak kalmaması; siyasette propaganda ham maddesine dönüşmesi oldu. 21.12.2025’te kamuoyuna yansıyan tartışmada, ÖVP’ye ait sosyal medya paylaşımı Integrationsbarometer bulgularını “Müslümanlarla birlikte yaşam zor” mesajına bağladı; tepkiler yükseldi, hükümet ortakları ve sivil toplumdan eleştiriler geldi, SPÖ’lü Maliye Bakanı Markus Marterbauer’in kamuoyuna dönük özür ifadesi de basına yansıdı.

TKG’nin tezi net: Bu rapor “araştırma” olmaktan çıkıp “toplumsal damgalamayı” besleyen bir siyasi araca dönüştürüldü. ÖIF ise raporun siyasi sonuçlarına ve etik-hukuki eleştirilere açık, şeffaf ve içerikli cevap vermek yerine tartışmayı telif/uzlaşma metni üzerinden daraltmaya çalışıyor.

ÖVP’nin resmi sayfasında yayımlanan bir gönderide “Nüfusun üçte ikisinin Müslümanlarla birlikte yaşamayı zor bulduğunu biliyor muydunuz?” ifadesinin paylaşılması, özellikle de bu paylaşımın Uyum Bakanlığı’ndan sorumlu olan ve ÖVP kökenli genç bir bakan tarafından ayrıca kendi sayfasında da desteklenmesi, TKG’nin 18.12.2025 tarihli açıklamasından sonra yoğun tepki çekti. SPÖ’lü Bakan Marterbauer, ÖVP’nin Müslümanlarla ilgili paylaşımı nedeniyle kamuoyundan özür diledi. NEOS ve Yeşiller Partisi’nden de sert eleştiriler geldi. Ancak bu eleştiriler 21.12.2025’ten sonra tamamen durdu ve söz konusu “Integrationsbarometer 2025” ifadesi hâlâ Integrationsfonds’un sayfasında olduğu gibi duruyor.

TKG ise tam da bu noktaya dikkat çekiyor: 18.12.2025’te başlattığı eleştirel dosyayı, sunduğu belgelerle, hiçbir basın desteği olmadan; Noel ve yılbaşı dönemleri dahil, hukuki ve diplomatik bir çizgide, kimseden izin ya da onay beklemeden sürdürdüğünü vurguluyor. TKG’ye göre asıl fark burada ortaya çıkıyor.

Kuruluş, “Bizi susturmak için hem maddi hem manevi baskı uygulanıyor. Bu kolay değil. Ancak medeni bir üslupla, kimseyi kırmadan, fakat davamızdan da vazgeçmeden; en önemlisi kamu yararını gözeterek toplumu bilgilendirme, bilinç düzeyini yükseltme ve sorgulama hakkımızdan geri adım atmak istemiyoruz” diyerek kararlılığını ifade ediyor.

TKG ayrıca, bu duruşlarının temelinde Avusturya Anayasası’na, ülkenin hukuk düzenine ve toplumsal değerlere duydukları güven, sevgi ve saygının yattığını belirtiyor. “Bu tavır, aslında bu ülke için bir kazançtır ve desteklenmesi gerekir. Bu ülkenin yerli Avusturyalı güzel, demokrat  ve dürüst insanları en üst düzeyden en alta kadar bize sessizce desteklerini dile getiriyor.” sözleriyle sarsılmaz bir irade ortaya koyuyor..

ÖIF’in metni “bilgilendirme” mi, delegitimasyon mu?

ÖIF’in 04.02.2026 tarihli metni, TKG’ye yöneltilen suçlamaları iki cümlede topluyor: “izinsiz yayımlama” ve “hiç iletişim kurmama”. Bunun yanında ÖIF, “harici bir medya hukuku incelemesinin telif ihlalini açıkça doğruladığını” ileri sürüyor.

TKG ise “inceleme var, açıkça doğrulandı” cümlesini bir kanıt değil, bir otorite formülü olarak değerlendiriyor: İncelemeyi kimin yaptığı, hangi teknik olguya dayandığı, “hosting (barındırma)” ile “link verme” ayrımının yapılıp yapılmadığı ve AB içtihatlarının dikkate alınıp alınmadığı kamuoyuna açıklanmıyor. Bir STK’yı kamuoyu önünde suçlayan devlet fonunun, iddia ettiği teknik-hukuki değerlendirmeyi şeffaf biçimde ortaya koyması gerektiği vurgulanıyor.

TKG’nin kronoloji itirazı: “Biz 18.12.2025’ten beri kamuoyundayız”

TKG’nin en güçlü savunma hattı kronoloji: “Bu bir kurum içi diyalog meselesi değil; kamuoyunu ilgilendiren, temel haklarla bağlantılı bir uyarı dosyası.” TKG, 18.12.2025’ten itibaren Integrationsbarometer 2025’e ilişkin itirazlarını kamuya açık biçimde ve ilk kurum olarak kayıt altına aldığını, sonraki günlerde tartışmanın büyüdüğünü, şimdi ise ilk eleştiren aktörün hedefe konduğunu savunuyor.

ÖIF’in “hiç iletişime geçmediler” söylemi, TKG’ye göre demokratik kamuoyunu “Bittstellerkontakt” (ricacı/dilekçi teması) mantığına indirgemek anlamına geliyor: Sanki temel haklar önce bir kurumun ön odasında onaylanacak; eleştiri ancak “uslu uslu” kapı çalınırsa meşru sayılacak.

“Yayımladınız” iddiası: TKG’nin cevabı “kasıt yok, teknik hata vardı ve düzeltildi”

ÖIF, TKG’nin raporu “izinsiz yayımladığını” öne sürüyor. TKG ise kısa süreli bir CMS yönetim hatasının “yanlış bir link görünümü” doğurduğunu, bunun bilinçli bir “barındırma/yayınlama” olmadığını ve uyarı gelir gelmez düzeltildiğini belirtiyor: ilgili yol kaldırılmış; bağlantı 404 hatası veriyor. TKG açısından bu “düzeltilmiş teknik hata”; “kasıtlı dağıtım” değil.

Buradaki kritik gerilim TKG’nin şu sorusunda düğümleniyor: ÖIF raporu kendi sitesinde “Publikation herunterladen” (yayını indir) ifadesiyle herkesin erişimine açık şekilde sunarken, bir STK’nın veya gazetecinin kamuya açık resmî kaynağa atıf yapmasını neden “yasak” diline dönüştürüyor?

Kamuya açık indir diyen bir devlet yayınına link vermek suç mu?

TKG’nin dayandığı hukuki omurga, Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) içtihadında şekillenmiş temel prensip: Hak sahibinin bizzat kamuya açık ve ücretsiz sunduğu bir esere link vermek, belirli koşullarda “yeni bir kamuya iletim” sayılmayabilir; dolayısıyla otomatik olarak telif ihlali gibi yorumlanamaz.

TKG’nin itirazı burada sadece “telif” değil, demokrasi: Devlet fonu bir yandan “indirin” dediği yayına atfı, eleştiri geldiği anda “yasak” diline çeviremez. Aksi halde kamusal denetim pratikte kilitlenir: gazeteci de STK da muhalefet de “kaynak göstermekten” korkar.

Asıl kırılma: “Prätorischer Vergleich” ve “icra” dili

TKG’nin kamuoyuna taşıdığı en çarpıcı unsur, ÖIF adına gönderilen uzlaşma metnindeki sert dil. Metinde yer aldığı aktarılan “ab sofort bei sonstiger Exekution” ifadesi Türkçede “hemen, aksi halde icra yoluyla” anlamına geliyor. TKG’ye göre bu, sıradan bir ihtar değil; doğrudan mali ve icrai risk üzerinden “şimdi sus” baskısı.

\

Burada iki kavram kritik önem taşıyor:

“Prätorischer Vergleich” (prätorik uzlaşma/ön uzlaşma):

Avusturya hukuk pratiğinde mahkemeye gitmeden önce karşı tarafa sunulan, görünürde “uzlaşma” niteliği taşıyan ancak yüksek dava değeri, kısa süreli baskı, icra tehdidi ve masraf uyarılarıyla fiilen bir caydırma ve susturma aracına dönüşebilen bir mekanizma. Kağıt üzerinde gönüllü bir anlaşma gibi görünse de, özellikle eleştirel STK’lar açısından ciddi bir baskı unsuru haline gelebiliyor.

“Streitwert” (dava değeri):

Masrafları belirleyen temel unsur. Dava değeri yükseldikçe masraf riski de katlanarak artıyor. 35.000 Euro gibi bir Streitwert, özellikle sivil toplum kuruluşları için ciddi bir maddi korku ve baskı yaratıyor; tartışmayı içerikten koparıp tamamen mali riske kilitliyor.

Bu nedenle ilk derece mahkeme masrafları, normalde çok daha düşük olması gerekirken, Streitwert’in yüksekliği nedeniyle 5.000 ile 10.000 Euro arasında olabiliyor.

Her dava en az 5.000 Euro masraf anlamına geliyor. Bu mekanizmanın amacı, eleştirel bir derneği kamu kaynaklarıyla caydırmak, zamanını tüketmek ve mali olarak köşeye sıkıştırmak. Nitekim birçok kişi ve dernek bu baskı nedeniyle geri adım atarak bu tür uzlaşma metinlerini imzalamak zorunda kalıyor.

TKG ise bu yolu seçmedi. Aksine, imzalamadığı gibi, konuyu gerekirse Avrupa Birliği hukuk mekanizmalarına ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne kadar taşıma iradesine sahip olduğunu yakın kaynaklar doğruluyor.

Burada önemli bir nokta daha var:

Açılan dava hakaret, yanlış bilgi yayma, iftira veya kişilik haklarına saldırı gibi klasik medya hukuku konularıyla ilgili değil.

Davanın temel iddiası, Müslümanları hedef alan ve kamuoyunda tepki çeken sözde bilimsel bir araştırmanın TKG tarafından: sayfadan indirilmesi, linkinin paylaşılması, eleştirel amaçla kullanılması gibi teknik gerekçelere dayanıyor.

Yani ÖIF, TKG’nin sunduğu onlarca belge, eleştiri ve anayasal dayanaklara cevap vermek yerine, içerik tartışmasını tamamen bırakıp “teknik bir açık” üzerinden STK’yı köşeye sıkıştırmaya çalışıyor. TKG’ye göre amaç, eleştiriyi yanıtlamak değil; kamu kaynaklarıyla bir sivil toplum örgütünü itibarsızlaştırmak, mali baskı altına almak ve susturmak.

TKG’nin temel iddiası bu noktada keskinleşiyor: “Bu bir telif koruması değil; eleştiriyi pahalılaştırma, susturma ve geri adım attırma mekanizmasıdır.”

Yani ÖIF, TKG’nin 18.12.2025’den bu yana gerek APA OTS üzerinden gerek kendi resmi sayfasından sunduğu onlarca belge, hukuki analizler,  eleştiri ve anayasal dayanaklara cevap vermek yerine, içerik tartışmasını tamamen bırakıp “teknik bir açık” üzerinden STK’yı köşeye sıkıştırmaya çalışıyor. TKG’ye göre amaç, eleştiriyi yanıtlamak değil; kamu kaynaklarıyla bir sivil toplum örgütünü itibarsızlaştırmak, mali baskı altına almak ve susturmak. TKG’nin temel iddiası bu noktada keskinleşiyor: “Bu bir telif koruması değil; eleştiriyi pahalılaştırma, susturma ve geri adım attırma mekanizmasıdır. Buna SLAPP deniyor.”

Peki SLAPP nedir? Bu dosyada neden SLAPP tartışması var?

SLAPP, “Strategic Lawsuits Against Public Participation” ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede kabaca “ Sivil toplum ve gazetecilerin  kamusal eleştiri katılımı bastırmaya yönelik stratejik dava/süreç” olarak karşılanır. SLAPP’in hedefi çoğu zaman mahkemede “haklı çıkmak” değil; eleştiren tarafı yüksek masraf riskiyle korkutmak, süreçle yormak, yıldırmak ve kamu yararına eleştiriyi susturmaktır. Bu etki, hukuk dilinde “chilling effect” (soğutucu/caydırıcı etki) diye anılır.

Chilling effect (soğutucu/caydırıcı etki), bireylerin yasal yaptırıma uğrama korkusu nedeniyle anayasal hakları olan ifade özgürlüğü, protesto, eleştiri veya araştırma gibi tamamen meşru davranışlardan kendi kendine kaçınması, yani otosansür uygulaması durumudur. Özellikle belirsiz düzenlemeler, yüksek para cezaları, ağır dava masrafları veya hukuki tehditler, toplumda korku yaratarak demokratik tartışma alanını daraltır, eleştirel sesleri susturur ve temel özgürlükleri fiilen dondurur. İşte TKG ya Integrationsfonds‘ un açmak için hazırladığı ve yolladığı 35.000 Euro dava değeri gibi abartılı yüksek dava akıllara SLAPP ve „Chilling effect“ akla getiriyor.

SLAPP desenini tanımlayan tipik kombinasyon şudur: İçerik tartışması yerine hukukî tırmandırma; kısa süreler; yüksek dava değeri; masraf baskısı; “icra” tehdidi; güç asimetrisi (devlet/kamu kaynağı  ve STK/gazeteci).

TKG’nin iddiası şudur: ÖIF’in seçtiği hukuki araç seti tam olarak bu caydırıcı etkiyi üretmektedir. Tartışmanın konusu ve enerjisi asıl eleştirel alandan uzaklaştırılarak, hem eleştirilen kurumu hem de sorgulayan bir sivil toplum örgütünü teknik bir noktaya sıkıştırmaktadır. Üstelik dava; Müslümanları damgalayan, aşağılayan ve kamuoyunda ile basında tacizlere yol açan sözde bilimsel kamu araştırması “Integrationsbarometer 2025” ile ilgilidir. ÖIF, TKG’ye “Bu dosyayı nasıl indirirsin, sayfanda linkini nasıl verirsin?” diyerek 35.000 Euro Streitwert üzerinden, pahalı avukatlarla ve kamu kaynakları kullanılarak dava açmaktadır. TKG bu durumu “tam anlamıyla Kafkaesk bir tablo” olarak nitelendiriyor ve bunun Viyana’da yaşanmasının da şaşırtıcı olmadığını belirtiyor.

AB ne istiyor? 2026’ya kadar Anti-SLAPP koruması

Avrupa Birliği SLAPP uygulamalarını demokrasi için tehdit olarak değerlendirdi ve 2024/1069 sayılı Anti-SLAPP Direktifi’ni kabul etti. Direktifin başlığı bile hedefi açıkça söylüyor: “Kamuya katılan kişilerin açıkça dayanaksız davalara veya kötüye kullanılan yargı süreçlerine karşı korunması.”

Metin, gazetecilerden STK’lara kadar kamusal katılımı korumaya dönük bir çerçeve kuruyor; özellikle de güçlü aktörlerin (devlet organları dahil) baskı unsuru olarak dava ve masraf riskini kullanmasının yarattığı caydırıcı etkiye dikkat çekiyor.

TKG’nin bu direktifi dosyaya sokmasının nedeni şu: ÖIF’in yaklaşımı “telif meselesi” gibi sunulsa da, kullanılan yöntem ve güç asimetrisi kamu katılımını soğutan bir yapıya dönüşüyorsa, bu artık demokrasi ve temel haklar problemidir.

ÖIF’in cevap vermediği başlıklar: ICC/ESOMAR, tarafsızlık, dini kategorileştirme

TKG’ye göre ÖIF’in en büyük problemi, içerik eleştirilerine kamuoyu önünde cevap vermemesi. TKG’nin taşıdığı başlıklar, “telefon anketi yaptık” düzeyinde değil; araştırma etiği ve devletin tarafsızlık yükümlülüğü düzeyinde:

ICC/ESOMAR etik standartları (hassas gruplara zarar, damgalama riski, araştırmanın özen yükümlülüğü)

Devletin tarafsızlık ve eşitlik ilkesi

Dini kimliğin “problem kategorisi”ne dönüştürülmesi

Raporun siyasi propaganda için elverişli hale gelmesi

Toplumsal damgalama ve ayrımcılık riskinin artması

TKG’nin tezine göre ÖIF, bu sorulara açık bir içerik cevabı vermiyor; buna karşılık telif/uzlaşma metni üzerinden tartışmayı kapatmaya çalışıyor.

“Bize hiç gelmediniz” söylemi: Demokratik eleştiriyi “ön oda onayı”na bağlamak mı?

TKG’nin en sertleştiği cümle şu mantığa dayanıyor: Ne STK’lar ne de gazeteciler, anayasa ve temel haklarla korunan eleştiriyi yapmadan önce eleştirdikleri kurumdan izin almak zorunda değildir. Demokratik eleştiri bir “ricacı ilişkisi” değildir. Temel haklar devlet dairesinin ön odasında onaylanmaz.

Bu vurgu yalnız TKG için değil, bütün sivil toplum için “emsal” niteliği taşıyor: Eğer “önce bize gelin, sonra eleştirin” zihniyeti normalleşirse, kamusal denetim fiilen “izinli eleştiri”ye dönüşür.

TKG’nin talebi: Baskı değil, düzeltme ve geri çekme

TKG yalnız “itiraz” etmiyor; somut talep koyuyor: Integrationsbarometer 2025’in damgalayıcı, siyasi olarak kullanılabilir ve etik açıdan sorunlu yönleri nedeniyle geri çekilmesi ya da ICC/ESOMAR ve temel haklar çerçevesinde yeniden değerlendirilmesi. TKG ayrıca bir “Forderungskatalog” (talep listesi) yayımladığını belirtiyor.

ÖIF’e yöneltilen kilit soru: Kamu parasıyla kaç bin Euro harcandı?

TKG dosyanın merkezine bir kamu yönetimi sorusu koyuyor: Eğer bir devlet fonu, bir STK’ya karşı “icra dili”, “yüksek dava değeri” ve “masraf baskısı” üreten hukuki metinler hazırlatıyorsa, bunun kamu maliyeti nedir?

TKG’nin sorduğu başlıklar açık: “Prätorischer Vergleich” metninin hazırlanması, “harici inceleme” diye sunulan değerlendirmenin maliyeti, avukatlık süreçleri ve kamuoyuna dönük “Richtigstellung” metninin hazırlanması için kaç bin Euro harcandı?

Bu soru, dosyanın “özel hukuk anlaşmazlığı” olmaktan çıktığı yeri gösteriyor: Kamu kaynağı ile caydırma etkisi üretildiği iddia ediliyorsa, kamuoyu bu maliyeti bilmek zorundadır.

TKG : „Bu bir telif meselesi değil, devletin eleştiriye tahammül testidir“

Bu dosya artık teknik bir link meselesi olarak görülemez. Çünkü aynı belge ÖIF tarafından kamuya açık biçimde “indirilebilir” halde yayımlanıyor; fakat eleştirel bir STK’ya karşı “icra dili”, “yüksek dava değeri” ve “masraf baskısı” üzerinden susturucu bir çerçeve kuruluyor.

TKG’nin cümlesi bu yüzden sert: Devlet parasıyla çalışan bir kurum, eleştiri karşısında şeffaflık üretmek yerine korku üretiyorsa; bu telif başlığıyla açıklanamaz, demokrasi başlığıyla açıklanır. Temel haklar izinle kullanılmaz. Demokratik bir cumhuriyette, eleştiri için devlet kurumunun izni aranmaz.

“Neden Kafkaesk?”

TKG’nin yaşananları “tam anlamıyla Kafkaesk bir tablo” olarak yukarıda  nitelendirmesi boşuna değil. Bu kelime, yalnızca bir benzetme değil; Viyana’nın tarihsel ruhuna, Kafka’nın kişisel deneyimine ve bugün yaşanan bürokratik baskının doğasına işaret eden derin bir göndermedir. TKG Başkanı Birol Kılıç’ın, daha çok hukukçuların bulunduğu bir Telegram grubunda kullandığı ifadeler de bu çerçevede dikkat çekici. Bu bölümde Berlin’den analizimi Kılıç’ın şu alıntısıyla bitiriyorum:

    „Franz Kafka, Prag’da doğmuş olsa da Almanca yazdığı için Avusturya edebiyat geleneğinin bir parçası sayılır. Fakat Viyana’yla ilişkisi hep mesafeli, hep huzursuzdu. İmparatorluğun kültürel ve idari merkezi olan bu şehir, Kafka’nın gözünde soğuk, hiyerarşik, yabancılaştırıcı ve insanı ezen bir bürokratik labirentti. Günlüklerinde ve mektuplarında Viyana’yı “resmiyetin boğduğu”, “ruhsuz bir merkez” olarak anması boşuna değildir. Yakın dostları Max Brod ve Felix Weltsch de Viyana’yı kibirli, baskıcı ve Praglılara tepeden bakan bir güç odağı olarak görürlerdi. Kafka’nın eserlerindeki karanlık bürokrasi atmosferi, işte bu tarihsel ve kişisel deneyimden beslenir.

Bu nedenle “Kafkaesk” kavramının bugün Viyana merkezli bir bürokratik baskıyı tarif etmek için kullanılması hem tarihsel hem edebî açıdan yerindedir. Kafka’nın hukuk eğitimi almış biri olarak yakından tanıdığı o devasa, mantıksız ve çıkışsız mekanizma; bireyi suçun ne olduğunu bile bilmeden savunmaya zorlayan, gerçek meseleyi görünmez kılan bir düzen… Bugün TKG’nin Integrationsfonds der Republik Österreich ile yaşadığı süreç tam da bu atmosferi yeniden üretmektedir.

Ortada hakaret, iftira ya da yanlış bilgi yokken; Müslümanları damgalayan bir araştırmanın eleştirel amaçla indirilmesi veya link verilmesi gibi teknik bir ayrıntının 35.000 Euro Streitwert’li bir davaya dönüştürülmesi, Kafka’nın dünyasındaki absürtlüğün güncel bir yansımasıdır. Kamu kaynağıyla bir STK’nın baskı altına alınması, eleştirinin pahalılaştırılması, gerçek sorunun teknik bir prosedürün arkasına saklanması… Bunların hepsi Kafka’nın eserlerinde betimlediği o karanlık bürokratik ruhun bugünkü izdüşümüdür.

Bu yüzden TKG’nin yaşananları “Kafkaesk” olarak tanımlaması yalnızca bir metafor değil; Viyana’nın tarihsel hafızasına, Kafka’nın ruhuna ve bugünün gerçekliğine dokunan bir teşhistir.

Ve evet, biz Viyana’yı seviyoruz. Burada yaşamak kolay değil; hele kalem tutan  eleştirel ve sorgulayan artı felsefeyi seven bir Türk asıllı Avusturyalı için. Kafka bile bu şehirden yorulmuştu. Biz yorulmadık.  Ne zamana kadar? Bilmiyoru. Yolumuza devam ediyoruz.  Önemli bizlerin yolumuzda hata yapılmamasıdır. Çünkü aslolan varılan yer değil, yürümeye devam edenlerin yolculuğudur. Asolan yolculuktur.“

Kaynaklar

ÖIF’in 04.02.2026 tarihli metni: https://www.integrationsfonds.at/newsbeitrag/richtigstellung-zur-aussendung-der-tkg-zum-integrationsbarometer-28640/

21.12.2025 tartışmasına ilişkin ORF: https://orf.at/stories/3415053/

AB Anti-SLAPP Direktifi (OJ, DE HTML): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/HTML/?uri=OJ:L_202401069

TKG’nin Almanca tam yanıt metni: https://www.turkischegemeinde.at/antwort-der-tkg-auf-die-oeif-stellungnahme-vom-04-02-2026-demokratische-kontrolle-statt-anwaltlicher-drohkulisse/

Bu haber, TKG’nin 04.02.2026 tarihli ÖIF metnine verdiği kapsamlı yanıt ve kamuya açık kaynaklar esas alınarak hazırlanmıştır. TKG’nin Almanca tam metni: https://www.turkischegemeinde.at/antwort-der-tkg-auf-die-oeif-stellungnahme-vom-04-02-2026-demokratische-kontrolle-statt-anwaltlicher-drohkulisse/

Der Beitrag Integrationsfonds’un Müslüman kökenlileri hedef alan sözde bilimsel kamu araştırmasını eleştiren TKG’ye baskı iddiası: “Susturma girişimi”ne sert tepki erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

TKG Think Tank (Avusturya Türk Kültür Cemiyeti), ÖIF’in “Entegrasyon Barometresi 2025” (Integrationsbarometer 2025) yayınının azınlıklar üzerinde damgalayıcı etki ürettiğini ve eleştiriler sonrası sivil topluma karşı “stratejik dava yoluyla susturma” (SLAPP) benzeri bir hukuki baskı mekanizması işletildiğini savunarak Avusturya’nın resmi denetim kurumu Halk Denetçiliği’ne (Volksanwaltschaft) on yedi sayfagan oluşan yüksek Almanca ve hukuki bilgiler artı kaynaklarla dolu kapsamlı şikâyet başvurusu yaptı.

Andreas Günes, 9 Şubat 2026, Berlin

Kısa adı TKG Think Tank olan Avusturya Türk Kültür Cemiyeti Düşünce Kuruluşu, Avusturya Cumhuriyeti’nin resmi denetim organı Halk Denetçiliği’ne (Volksanwaltschaft) kapsamlı bir şikâyet başvurusu sundu.

Başvurunun odağında iki başlık bulunuyor: Birincisi, Avusturya Entegrasyon Fonu (Österreichischer Integrationsfonds – ÖIF) tarafından yayımlanan “Entegrasyon Barometresi 2025”in (Integrationsbarometer 2025) azınlıklar üzerinde yarattığı damgalayıcı etki. İkincisi ise, bu yayına yönelik anayasal olarak korunan eleştirilerden sonra ÖIF’nin sivil topluma karşı kurduğu, “SLAPP benzeri” (Stratejik dava yoluyla susturma) hukuki baskı mekanizması.

Bu başvuru, Avusturya’da entegrasyon politikasının yalnızca “teknik” bir kamu yönetimi alanı olmadığını; hukuk devleti, ifade özgürlüğü, devletin iletişim gücü ve demokratik denetim açısından kritik bir eşik hâline geldiğini gösteriyor. TKG’nin dosyası, devlet adına konuşan bir kurumun azınlıkları nasıl tanımladığı, nasıl etiketlediği, hangi kategorilerle “sorun” alanı ürettiği ve eleştiriye nasıl karşılık verdiği sorularını doğrudan gündeme taşıyor.

Bir araştırmanın ötesinde: 2000–2025’e uzanan devlet çizgisi

TKG’ye göre Entegrasyon Barometresi 2025, tek başına bir kamuoyu araştırması değildir. Aksine, 2000’li yılların başından itibaren “Müslüman Çalışmaları” (Moslem-Studien) adı altında yürütülen ve 2025’e kadar uzanan devlet destekli bir çizginin devamıdır. Bu çizgi, başlangıçta Türkiye kökenli göçmenleri hedef almış; ilerleyen yıllarda ise kökenleri, mezhepleri, yaşam biçimleri ve toplumsal konumları birbirinden tamamen farklı olmasına rağmen Avusturya’daki tüm Müslüman kökenli bireyleri tek bir homojen kategoriye indirgemiştir. “Kültür”, “değerler” ve “entegrasyon” kavramları bu süreçte seçici biçimde kullanılarak Müslümanlar giderek daha belirgin bir “sorun kategorisi” olarak sunulmuştur.

Siyasi arka plan: Gücün merkezinde şekillenen entegrasyon politikası

TKG’nin analizine göre bu yaklaşımın siyasi arka planı, özellikle ÖVP’nin uzun yıllar boyunca İçişleri Bakanlığı’nı, ardından Sebastian Kurz döneminde Uyum Bakanlığı’nı, Dışişleri Bakanlığı’nı ve Başbakanlık pozisyonlarını kontrol etmesiyle kurumsallaşmıştır. Kurz’un siyasi yükselişi boyunca yanında taşıdığı entegrasyon politikası ekibi, Avusturya’daki göçmenleri — ister 60 yıldır ülkede yaşayan Türkiye kökenliler, ister Bosna’dan gelen Müslümanlar, ister Somali, Afganistan veya Suriye’den yeni gelen sığınmacılar olsun — aynı potada eritmeye çalışan bir yaklaşımı güçlendirmiştir. Bu yaklaşım, farklılıkları yok sayarak Müslümanları giderek daha sık “siyasi İslam’ın potansiyel temsilcisi” ya da “radikalleşme riski taşıyan” bir grup gibi çerçevelemiş; böylece kültürel ırkçılığın en kaba biçimlerinden biri kurumsal düzeyde yeniden üretilmiştir.

2016 sonrası kırılma: Türkiye kaynaklı gerilimlerin Avusturya’ya yansıması

TKG’ye göre özellikle 2016 sonrası dönemde, Avusturya’daki Türkiye kaynaklı siyasi gerilimler de bu süreci hızlandırmıştır. AKP’nin Avrupa’daki siyasi faaliyetleri, Erdoğan’ın Viyana’daki seçim dönemlerine denk gelen ziyaretleri, sokak gösterileri ve bazı örgütlü yapıların görünürlüğü, Avusturya siyasetinde popülist bir karşıtlığın “tüm Türkiye kökenlilere” doğru genişlemesine zemin hazırlamıştır. TKG’ye göre bu genişleme, yalnızca siyasi bir tartışma olarak kalmamış; iş hayatında, bürokraside ve okullarda ayrımcılık ve kötü muameleye dönüşen bir iklimi beslemiştir. Böylece Avusturya’da yaşayan yüz binlerce insan, siyasi görüşleri ve yaşam biçimleri birbirinden tamamen farklı olmasına rağmen, “siyasi İslam”ın potansiyel taşıyıcısı gibi muamele görmeye başlamıştır.

Bilim görüntüsü altında devlet eliyle üretilen çerçeve

TKG’nin iddiasına göre bu iklim, devlet adına yürütülen ve “bilimsel kamuoyu araştırması” görüntüsü verilen çalışmalarla düzenli biçimde pekiştirilmiştir. Bu çalışmaların merkezi, Uyum Bakanlığı ve Dışişleri Bakanlığı ile bağlantılı, yüksek bütçeli bir yapı olan Integrationsfonds’tur. TKG, her biri kamu kaynaklarıyla finanse edilen ve kamuoyuna “resmi veri” olarak sunulan bu araştırmaların, Avusturya basınında ve siyasi iletişimde sürekli biçimde Müslümanlar aleyhine bir “tehdit çerçevesi” üretmek için kullanıldığını savunmaktadır. Bu çerçeve üzerinden, “uyum yok” şikâyetinin son yirmi beş yıldır sistematik biçimde yeniden üretildiği ileri sürülmektedir.

2005–2025: Sistematik damgalamanın kurumsallaşması

TKG’ye göre 2005 ile 2025 arasında Avusturya’da önce Türkler, ardından tüm Müslüman kökenli insanlar, devlet tarafından finanse edilen “bilimsel kamuoyu araştırmaları” aracılığıyla sistematik biçimde damgalanmış, şeytanlaştırılmış ve potansiyel tehlike olarak sunulmuştur. 2025 sonunda yayımlanan Entegrasyon Barometresi 2025 de bu zincirin son halkasıdır.

İlk itiraz: 18 Aralık 2025 tarihli TKG analizi

Bu araştırmanın kamuoyuna açıklanmasının ardından ilk kapsamlı tepkiyi veren kurum, 18 Aralık 2025’te yayımladığı analizle TKG olmuştur. TKG, araştırmanın hem yöntemsel hem etik açıdan ICC/ESOMAR Kodex’e aykırı olduğunu, örneklem büyüklüğü ve soru kurgusunun Müslümanları bilinçli biçimde olumsuz bir kategoriye yerleştirdiğini, yaklaşık 1000 kişilik bir örneklem üzerinden yüz binlerce Müslüman kökenli insan hakkında genelleme yapıldığını ileri sürmüştür. TKG’nin değerlendirmesine göre bu araştırma, Avusturya toplumunda Müslümanlara yönelik olumsuz algıyı pekiştiren, ayrımcılığı normalleştiren ve toplumsal düşmanlığı besleyen bir çerçeve üretmektedir.

Siyasal İslam söylemi ve genelleştirici devlet dili

Avusturya’da siyasi uzmanların Türkische Allgemeine’ye aktardığı değerlendirmelere göre, bugün ortaya çıkan çerçevenin oluşmasında yalnızca Avusturya devlet kurumları değil, Türkiye’den Avusturya’ya taşınan siyasi gerilimler de etkili oldu. AKP’nin Avrupa’daki faaliyetleri ile Milli Görüş, MHP ve benzeri Türkiye, Mısır veya diğer ülkeler merkezli siyasi örgütlerin Avusturya’da “camii” adı altında kurduğu yapılar, Avusturya siyasetinde “siyasal İslam” söyleminin yükselmesine zemin hazırladı. Bu söylem zamanla, devletin tarafsızlık ilkesine ve anayasal yükümlülüklerine aykırı biçimde, tüm Müslümanları potansiyel tehdit gibi çerçeveleyen bir politik dile dönüştü.

2011 sonrası DEAŞ terörünün yarattığı korku ortamı, 2015’ten itibaren Suriye ve Afganistan’dan gelen sığınmacılar, bazı suç vakaları ve sokak çeteleri, bu söylemin siyasi amaçlarla araçsallaştırılmasını daha da kolaylaştırdı. Böylece Avusturya’da 60 yıldır yaşayan Türkiye kökenliler, Bosna’dan gelen Müslümanlar ve diğer ülkelerden yaklaşık 800 bine yakın Müslüman kökenli insan, birbirinden tamamen farklı yaşam deneyimlerine sahip olmalarına rağmen tek bir “Müslüman” etiketi altında toplanarak toplumsal algıda değersizleştirildi ve damgalandı.

Bilimsel kamu araştırması olarak sunulan ve üzerinde “Avusturya Cumhuriyeti” ibaresi taşıdığı için normatif inandırıcılığı yüksek olan bu paket, gerçekte arkasında siyasi bir partinin etkisinin bulunduğu bir yapı tarafından hazırlanmış görünüyor. Bu durum, hem devlet kurumlarının tarafsızlığına hem de anayasal güvene zarar veren bir tablo ortaya koyuyor.

Tarihsel uyarı: 1900 yılları Viyana’da Hiristiyan Sosyalist Karl Lueger döneminin gölgesi

TKG’ye göre bu süreç yalnızca yanlış bir temsil sorunu değildir; toplumsal algıyı uzun vadede biçimlendiren, dışlamayı normalleştiren ve siyaseten “kullanıma hazır” bir çerçeve üreten bir mekanizmadır. TKG bu mekanizmanın, 1900’lerin başında Viyana’da Karl Lueger döneminde Yahudilere karşı kullanılan söylemsel tekniklerle yapısal benzerlikler taşıdığını; farklı bir tarihsel bağlamda bu kez Müslümanlara yönelmiş bir kültürel ırkçılık biçimi olarak yeniden üretildiğini savunmaktadır.

Bilim değilse, bu bir demokrasi meselesidir

TKG’nin uyarısı tam da bu noktada yoğunlaşmaktadır: Devletin finanse ettiği araştırmalar, toplumu bilgilendirmek yerine toplumu belirli bir azınlığa karşı konumlandıran bir araca dönüşmüşse, bu artık yalnızca bilimsel bir sorun değil; doğrudan demokrasi ve hukuk devleti sorunudur.

“Kültürel ırkçılık” iddiası: “Irksız ırkçılık” mekanizması
TKG, bu yaklaşımın sosyal bilim literatüründe “ırksız ırkçılık” olarak da tarif edilen kültürel ırkçılık (kultureller Rassismus / Neorassismus – “ırk olmadan ırkçılık”, Rassismus ohne Rasse) mekanizmasıyla örtüştüğünü savunuyor. İddiaya göre biyolojik “ırk” söylemi kullanılmadan; “kültür”, “din” veya “yaşam biçimi” üzerinden kurulan, değişmez ve kalıcı varsayılan özelliklerle bir grubu sürekli “uyum sorunu” kategorisine yerleştiren dil, çağdaş insan hakları sisteminde ciddi bir tehdit olarak ele alınıyor.

Avusturya’nın tarihsel hafızası: Karl Lueger uyarısındaki detaylar
TKG dosyasında Avusturya’nın tarihsel sorumluluğuna da işaret ediyor. Özellikle 1900’lü yılların başında Viyana Belediye Başkanı Karl Lueger ile başlayan ve daha sonra Avusturya siyasi kültüründe farklı din ve kökenden insanlara yönelik insanlıktan çıkarma, düşmanlaştırma ve damgalama pratiklerine dönüşen süreçlerin sonuçlarının tarihsel olarak bilindiği hatırlatılıyor. Bu nedenle TKG’ye göre devlet kurumlarının ve devlet adına konuşan yapıların, azınlıklar hakkında “bilimsel” görünüm altında inşa edilen problem çerçevelerine karşı çok daha hassas, daha sınırlayıcı ve daha denetlenebilir bir çizgide kalması gerekir.

100 yıl sonra aynı yöntem: Modern dil, “bilimsellik” ambalajı
TKG’ye göre aradan 100 yılı aşkın süre geçmiş olmasına rağmen benzer dışlama mekanizmaları modern bir dil ve “bilimsellik” ambalajı altında yeniden üretilmektedir. 2000’li yıllarda önce Türkiye kökenli kişilerin, 2025’e gelindiğinde ise “Integrationsbarometer 2025” adı altında Müslümanların hedef alınması, kültürel ırkçılığın kurumsal düzeyde geldiği kritik noktayı göstermektedir.

Siyasi propaganda aşaması: Verinin “malzeme”ye dönüşmesi
Tartışmanın en görünür boyutlarından biri, Integrationsbarometer 2025’in siyasi iletişimde doğrudan kullanılabilir hale gelmesidir. TKG’nin aktardığına göre iktidardaki aynı siyasi parti, araştırmayı sosyal medya iletişiminde “Avusturya halkı Müslümanları beğenmiyor, uyum sorunu var” anlamına gelecek şekilde kullanmış; böylece Müslüman kökenli insanları homojen bir “sorun kategorisi” gibi sunan dili daha da pekiştirmiştir. TKG’ye göre bu, yalnızca bir siyasi mesaj değildir; devlet destekli bir kurumun ürettiği verinin azınlıklar aleyhine propaganda aracına dönüşmesinin somut örneğidir.

Tepkiler geldi, gündem düştü: Denetim boşluğu
Bu paylaşımın ardından koalisyon ortakları ve siyasi aktörlerden tepkiler geldiği; SPÖ Maliye Bakanı’nın özür dilediği, NEOS ve Yeşillerin sert eleştirilerde bulunduğu ve paylaşımın toplum üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekildiği belirtiliyor. Ancak TKG’ye göre tartışma birkaç gün içinde gündemden düşmüş; sürdürülebilir bir denetim mekanizması oluşmamıştır. Parlamentoda bir soru önergesi verilmiş olsa da, etkin bir takip yapılmadığı vurgulanmaktadır.

İddianın “sert” bölümü: Yöntem ve ICC/ESOMAR etik kodu
TKG’nin şikâyet dosyası yalnızca siyasi kullanım sorununa değil, araştırmanın yöntemsel ve etik boyutuna da odaklanıyor. TKG, Müslümanlara yönelik soru kurguları ve tanımlamaların, ICC/ESOMAR etik koduna (ICC/ESOMAR Ethik-Kodex) aykırı şekilde damgalayıcı ve dışlayıcı bir çerçeve yarattığını savunuyor. Bu nedenle TKG, 18 Aralık 2025 tarihinde yayımladığı basın bildirisiyle kamuoyunu bilgilendirdiğini; araştırmanın ve bu araştırmanın propaganda malzemesine dönüştürülmesinin tehlikelerine dikkat çektiğini belirtiyor.

Dosyanın ikinci ekseni: SLAPP benzeri baskı iddiası
Şikâyetin ikinci temel ekseni, eleştiriye karşı geliştirildiği ileri sürülen baskı pratiğidir. TKG, anayasal olarak korunan eleştirilerden sonra ÖIF’nin şeffaflık veya bilimsel tartışma yolunu seçmek yerine “yargısız uzlaşma teklifi” (prätorischer Vergleich), “icra tehdidi” (Exekutionsandrohung) ve 35.000 avroluk ihtilaf değeri (Streitwert) içeren hukuki girişimlerle karşılık verdiğini belirtiyor. TKG, bunun SLAPP niteliği taşıdığını ve sivil toplum üzerinde caydırıcı, sindirici bir etki yarattığını savunuyor.

Avrupa standardı: AB Anti-SLAPP Direktifi masada
AB’nin 2024 tarihli Anti-SLAPP Direktifi, kamu yararına çalışan aktörlerin devlet gücü veya ekonomik güç tarafından hukuki tehditlerle susturulmasını demokratik bir tehdit olarak tanımlıyor. TKG’nin dosyası, yaşananların bir “hukuk tartışması” değil; devlet gücünün eleştiriye karşı nasıl kullanıldığına dair bir demokrasi sorunu olduğunu ileri sürüyor.

En ağır iddia: Ceza Kanunu § 283 (Verhetzung) gölgesi
TKG dosyasında ayrıca Integrationsbarometer 2025’in içerik ve sunum biçiminin Avusturya Ceza Kanunu’nun 283. maddesi (Verhetzung: halkı kin ve düşmanlığa tahrik / topluluklara karşı nefret söylemi) açısından “verhetzungsnah” bir risk taşıdığı belirtiliyor. Bu iddia, yalnızca sorulara değil; sunum biçimine, grafiklere, kategorilere ve siyasi iletişimdeki kullanımına dayandırılıyor. TKG’nin hazırladığı analizde, araştırmanın Müslümanları homojen bir tehdit alanı gibi sunduğu, seçici kategorilerle çalıştığı, görsel sunumda “tehlike çerçevesi” ürettiği ve devlet otoritesiyle birleştiğinde toplumsal düşmanlığı normalleştirebildiği savunuluyor.

Kurumsal başvuru zinciri: 18.12.2025 – 09.02.2026
TKG, 18 Aralık 2025 ile 9 Şubat 2026 tarihleri arasında yalnızca kamuoyu önünde değil, kurumsal düzeyde de kapsamlı bir başvuru süreci yürüttüğünü bildiriyor. Buna göre Avusturya Anayasa Mahkemesi (Verfassungsgerichtshof), kamuoyu araştırma meslek kuruluşları, Cumhurbaşkanlığı, İş Odaları ve Ticaret Odası gibi çeşitli kurumlara başvurular yapıldığı; Integrationsbarometer 2025’in yöntemsel sorunları, etik problemleri ve azınlıklar üzerindeki damgalayıcı etkilerinin tek tek aktarıldığı ifade ediliyor.

“Bu sadece Müslümanların meselesi değil”

Avusturya Türk Kültür Cemiyeti adlı (TKG Think Tank) Viyana merkezli Düşünce Fabrikası , Avusturya’da yaşayan Müslüman kökenli insanların kökenleri, mezhepleri, siyasi görüşleri ve yaşam tarzları arasındaki büyük çeşitliliğe rağmen bilimsel kamu araştırması adı altında tektipleştirilmesi , etiketlendirilmesi sanki DNA’sı bir bir homojen grup gibi gösterilerek damgalanmasını, şeytanlaştırılmasını ve insanlıktan çıkarılmasını hem de önünde “ Avusturya Cumhuriyeti“ ismi olan Uyum fonu
(Integrationsfond) bir „kültürel ırkçılık“( Neorassismus-Irksız ırkçılık) mekanizması olarak tanımlıyor ve durdurulmasını artı resmi sayfalardan silinmesini talep ediyor. TKG’ye göre ayrıca  durdurulması gereken şey, tam da bu mekanizmanın ürettiği toplumsal etki.

„Devletin kurumları hangi kökten, dinden ve mezhepten olursa olsun tüm insanlara karşı tarafsız olmalı“

Burada mesele Müslümanların temsil edilmesi değil. Mesele, Avusturya Anayasası’nın ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin açıkça koruduğu temel hakların, devlet adına( Integrationsfond der Republik) faaliyet yürüten bir kurum tarafından zedelenmesidir. Bağımsız olması gereken bir kurumun, bir siyasi partinin etkisi altında hareket eder hale gelmesi, yalnızca Müslümanları değil, Avusturya´da  her dine, dinden olan insanlar veya kökeni ne olursa olsun tarafsız olması gereken devlet kurumlarına duyulan güveni de aşındırıyor. TKG’nın bu durumu istemediği şöyle ifade etti: „Devletin kurumları hangi kökten, dinden ve mezhepten olursa olsun tüm insanlara karşı tarafsız olmalı“

Avusturya’ya göç eden birçok insan, demokratik kurumların zayıf olduğu, keyfi yönetimlerin bulunduğu ülkelerden geliyor. Bu nedenle Avusturya’nın, İkinci Dünya Savaşı sonrası inşa ettiği güçlendirilmiş anayasal düzeni, kuvvetler ayrılığı ve temel haklar sistemi, toplumun tüm kesimleri için güvence niteliğinde. Tam da bu yüzden, üzerinde “Avusturya Cumhuriyeti” yazan bir kurumun, bilimsel araştırma adı altında belirli bir topluluğu hedef alan, onları potansiyel tehdit gibi gösteren çalışmalar yürütmesi, bu anayasal güvenceyle bağdaşmıyor.

TKG, devlet kurumlarının toplumda kutuplaşma, güvensizlik ve damgalama üreten uygulamalara zemin hazırlamaması gerektiğini vurguluyor. Avusturya’da yaşayan Müslümanların tamamının aynı kategoriye konması, aynı şekilde etkilenmesi ve topluca damgalanması demokratik bir hukuk devletinde kabul edilemez.

Araştırmayı hazırlayan yapı: “2014 bağlantısı” iddiası
TKG, araştırmayı hazırlayan kişi ve yapının geçmişte de benzer tartışmaların odağında yer aldığına dikkat çekiyor. TKG’nin değerlendirmesine göre bu kişinin 2014 yılında gündeme gelen Müslüman araştırmalarıyla bağlantısı ve 2015’ten itibaren Integrationsfonds yapısı içinde bu araştırmaları sürdürmesi, mesleki bağımsızlık, bilimsel tarafsızlık ve etik sorumluluk açısından ayrıca sorgulanması gereken bir tablo yaratmaktadır.

APA OTS metni ne dedi?
APA OTS’te yayımlanan basın açıklamasında TKG, Entegrasyon Barometresi 2025’in bilimsel tarafsızlık görüntüsü altında dini azınlıkları etiketleyen, kategorize eden ve toplumsal algıda kalıcı biçimde damgalayan bir çerçeve ürettiğini vurguladı. Metinde özellikle, ÖIF’nin yayımladığı çalışmanın Müslümanları çoğul, heterojen bir topluluk olarak değil, homojen ve sorunlu bir grup gibi sunduğu; bunun toplumsal dışlamayı normalleştirme riski taşıdığı; yayının siyasi söylemde doğrudan kullanılabilir nitelikte olduğu ve bu nedenle demokratik açıdan son derece hassas olduğu belirtildi. TKG, devlet kurumlarının bir hukuk devletinde “yangın çıkaran değil, yangın söndüren” rol üstlenmesi gerektiğini şu sözlerle ifade etti: “Çoğulcu, kuvvetler ayrılığına dayalı bir hukuk devletinde, devlet kurumlarının görevi toplumu kutuplaştırmak değil, sakinleştirmek ve korumaktır.”

Bir araştırma değil, bir demokrasi testi

Volksanwaltschaft’a sunulan şikâyet dilekçesi, yalnızca bir yayın içeriğini değil, devlet gücünün nasıl kullanıldığına dair yapısal bir sorunu konu ediniyor. Dosyanın merkezinde iki eksen var: 2000–2025 arasında devam ettiği ileri sürülen yapısal damgalama ve kültürel ırkçılık mekanizması ile eleştiri sonrası ortaya çıktığı savunulan SLAPP etkisi. TKG’ye göre bu mesele yalnızca Müslümanları ilgilendirmiyor; Avusturya’da hukuk devletinin, ifade özgürlüğünün ve demokratik denetimin geleceğiyle doğrudan bağlantılı. Devlet gücüyle üretilen iletişim ayrımcılığı normalleştirmemeli; bilim görüntüsü altında damgalama yapılmamalı; eleştiri hukuki tehditlerle bastırılmamalıdır.

Kaynaklar

APA OTS basın açıklaması (09.02.2026): https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20260209_OTS0006/tkg-schaltet-volksanwaltschaft-ein-integrationsbarometer-2025-stigmatisierung-und-slapp-aehnliche-drohkulisse
TKG – Integrationsbarometer 2025: Olası Verhetzungsnähe analizi: https://www.turkischegemeinde.at/integrationsbarometer-2025-analyse-der-moeglichen-verhetzungsnaehe-%c2%a7-283-stgb-im-kontext-des-kulturellen-rassismus/

Der Beitrag TKG, ÖIF’in kültürel ırkçılık içeren “Integrationsbarometer 2025” yayınına karşı Volksanwaltschaft’a başvurdu erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

Die Türkische Allgemeine  hat den Essay-Artikel ohne Kommentar ins Türkische übersetzt.

Warum ich in der Wiener Ballsaison an Beethoven denken muss?

Zwischen Kristalllüstern und Stille: Warum Beethoven in Wien nie schweigt

Cumhuriyet, 01.02.2026, von Birol Kilic, Wien

Ab Ende November wechselt die Stadt in eine andere Sprache: die Sprache der Bälle. Mit mehr als vierhundert Ballveranstaltungen verwandelt sich Wien in das Zentrum der Ballkultur. Säle, Kristalllüster, schwarze Fräcke und hinter steinernen Mauern verborgene Erinnerungen… Jedes Jahr, wenn ich an der Staatsoper vorbeigehe, legt sich dasselbe Gefühl auf mein Herz: Diese Stadt, die eine atemberaubend widersprüchliche Geschichte und ebenso außergewöhnliche Menschen hervorgebracht hat, erinnert einen zugleich an die Zerbrechlichkeit und die Widerstandskraft des Menschseins. Draußen die schneidende Kälte, drinnen eine glitzernde Welt – und über all dieser Pracht ein feiner kafkaesker Nebel. Eleganz und Beklemmung stehen Seite an Seite, als hätten sie sich seit Jahrhunderten aneinander gewöhnt.

Am 12. Februar 2026 wird der Wiener Opernball – der Ball aller Bälle – dieses Haus wieder für eine Nacht in einen Ballsaal verwandeln, und ich werde unbedingt dabei sein und beobachten. Während die Welt von Kriegsängsten, wirtschaftlichen Erschütterungen und dem Ruf nach Gerechtigkeit durchgeschüttelt wird, bereitet Wien sich darauf vor, sein Ritual erneut zu drehen. Das ist das Schicksal dieser Stadt: Selbst aus Schmerz macht sie einen Walzer. Wenn „Alles Walzer“ erklingt, bewegt sich die Zeit nicht mehr geradeaus, sondern beginnt Kreise zu ziehen – als würde die Stadt selbst für einen Moment den Atem der Geschichte anhalten.

Doch das wahre Gedächtnis Wiens liegt nicht in den Bällen, sondern in der Musik – und in den Menschen, die dieser Stadt ihren Stempel aufgedrückt haben. Und die stärkste Stimme dieses Gedächtnisses ist jener goldene Name, zu dem wir immer wieder zurückkehren: Beethoven.

Er ist der unsichtbare Dirigent dieser Stadt, der noch immer jede Gasse, jeden Platz, jeden Winterabend mit einer leisen moralischen Schwingung erfüllt.

Er vergrößerte die Stimme der Menschheit

Als Beethoven nach Wien kam, träumte er davon, Schüler Mozarts zu werden; Mozarts Tod ließ diesen Traum unerfüllt. Doch Beethovens Ankunft in Wien veränderte die Richtung der Musikgeschichte. Damals war Wien mit seinen aristokratischen Salons die Kulturhauptstadt Europas. Diese Stadt nährte Beethoven nicht nur – sie verwandelte ihn. Beethoven, der die Ideale von Gerechtigkeit, Menschlichkeit und Brüderlichkeit in Musik übersetzte, wurde in diesen steinernen Gassen zu einem moralischen Gewissen. Auch als sein Gehör schwand, komponierte er weiter und ließ die Stimme der Menschheit wachsen.

Er hörte die Welt nicht mehr – aber die Welt hörte ihn. Und bis heute hört sie ihn, besonders in Wien, wo jeder Ton wie ein Echo der Freiheit wirkt.

Ein Moment der Menschlichkeit: Beethoven und Haydn im kafkaesken Wien

Im Hintergrund dieser Geschichte steht Joseph Haydn. Haydns letzter öffentlicher Auftritt fand im Saal der heutigen Österreichischen Akademie der Wissenschaften statt. An jenem Abend, an dem der alte „Papa Haydn“ mühsam in seine Loge geführt wurde, stand Beethoven auf, ging zu seinem Lehrer und küsste seine Hand. Diese Szene ist nicht nur ein musikalischer Moment; sie ist die reinste Form menschlicher Anständigkeit. Wer verstehen will, woher Beethovens Gerechtigkeitssinn stammt, braucht nur diesen Augenblick.

Eine Stadt aus Licht und Schatten

Wien ist deshalb nicht nur ein Konzertsaal, sondern ein Produktionsort für Schönheit und Unruhe zugleich. In derselben Stadt schwebt Strauss’ Walzer, hallen Freuds dunkle Korridore nach, hört man die Schritte Kafkas. Wien ist die Stadt Hitlers – und zugleich die Stadt Theodor Herzls, des geistigen Vaters Israels. Wien ist kafkaesk: Hoffnung und Frieden, Anstachelung und Hass, das Gefühl eines ausweglosen Labyrinths – alles wandert hier auf denselben Straßen nebeneinander.

Diese Stadt trägt ihre Widersprüche wie ein kostbares, aber schweres Kleid: funkelnd, aber voller Schatten.

Ein Blick von Wien in die Türkei

Mit genau diesen Gefühlen blicke ich auf die Türkei und höre die Stimmen von Millionen, die nach Gerechtigkeit verlangen, nach Rechtsstaatlichkeit suchen, nach innerem Frieden dürsten. Diese Stimmen erinnern mich an Beethoven – an einen Mann, der trotz zunehmender Taubheit nicht verstummte, sondern im Gegenteil den größten Friedensruf der Menschheit komponierte.

Die 9. Symphonie: Die Menschheit erhebt ihre Stimme

Das Finale der 9. Symphonie von Beethoven, der zum Zeitpunkt der Komposition bereits vollständig taub war, ist die „Ode an die Freude“ – nicht nur die Hymne Europas, sondern die Hymne der Menschheit: „Alle Menschen werden Brüder.“

Beethovens 9. Symphonie mit dem berühmten Chorfinale wurde am 7. Mai 1824 im Theater am Kärntnertor in Wien uraufgeführt. Dieses Theater befand sich genau dort, wo heute das Hotel Sacher bzw. die Wiener Staatsoper stehen. Beethoven wollte unbedingt anwesend sein – und er war es. Doch er konnte den Jubel nicht hören.

Der Moment, in dem Beethoven die Menschheit sah

Als das Werk endete, waren die Menschen überwältigt. Sie erhoben sich, applaudierten minutenlang, riefen, weinten. Beethoven jedoch stand mit dem Rücken zum Publikum, völlig in seiner lautlosen Welt gefangen. Erst als eine Sängerin – nach den meisten Quellen die Altistin Caroline Unger – ihn sanft am Arm berührte und zu den jubelnden Menschen drehte, sah er, was er nicht mehr hören konnte:ein Meer aus Dankbarkeit, Bewunderung und Menschlichkeit. Beethoven konnte keinen einzigen Ton hören, aber er sah die Tränen, die Begeisterung, die brüderliche Ergriffenheit. Und in diesem Moment wurde sichtbar, was seine Musik uns bis heute zuflüstert:

Selbst in den dunkelsten Momenten verstummen Hoffnung, Gerechtigkeit und Brüderlichkeit nicht – sie werden nur tiefer hörbar. Auch für die Türkei…

Der wahre Wiener Winter

Vielleicht ist das der wahre Wiener Winter: ein leiser, aber unzerstörbarer Glaube daran, dass die Menschlichkeit immer wieder zu ihrer eigenen friedlichen Melodie findet.

Quelle:

Der Beitrag Warum Beethoven in Wien nie schweigt erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

WIEN, 30.01.2026– Die Türkische Kulturgemeinde in Österreich (TKG Think Tank) hat eine umfassende grundrechtsbezogene Stellungnahme zu den veröffentlichten Antworten des Österreichischen Integrationsfonds (ÖIF) sowie des Meinungsforschers Dr. Peter Hajek im Zusammenhang mit dem „Integrationsbarometer 2025“ vorgelegt.

Die Stellungnahme erfolgt nach der öffentlichen Publikation von sieben schriftlichen Fragen und Antworten durch die Initiative „Die Neuen“ am 27./28. Januar 2026. Nach Auffassung der TKG weisen die Antworten erhebliche Defizite in Transparenz, wissenschaftlicher Nachvollziehbarkeit und methodischer Verantwortung auf.

Die TKG betont, dass das Integrationsbarometer nicht als rein technischer Verwaltungsakt verstanden werden könne, sondern im öffentlichen Raum erhebliche gesellschaftliche Normwirkungen entfaltet – insbesondere in den sensiblen Bereichen Migration, Religion und Zugehörigkeit. Staatlich finanzierte Forschung unterliege daher zwingend der Neutralitätspflicht sowie den Maßstäben der Europäischen Menschenrechtskonvention.

Zugleich verweist die TKG auf die institutionelle Vorgeschichte der vom ÖIF seit mehr als zehn Jahren beauftragten Langzeit-Meinungsforschung, deren Ursprung bis zur früheren sogenannten „Muslim-Studie“ reiche, die bereits vor 2015 Gegenstand erheblicher politischer und parlamentarischer Kritik gewesen sei.

Nach Einschätzung des Think Tanks erscheint das Integrationsbarometer 2025 nicht als methodischer Neuanfang, sondern als Fortsetzung eines problematischen Deutungsrahmens, in dem Minderheiten – insbesondere Muslim:innen – wiederkehrend als Objekt pauschalisierender Mehrheitsbewertungen konstruiert werden.

Die Stellungnahme beruft sich dabei auf den internationalen ICC/ESOMAR-Kodex (Art. 7–8), der Transparenz, die klare Trennung zwischen Daten und Interpretation sowie die Vermeidung irreführender Wirkungen fordert. Darüber hinaus seien zentrale Grundrechtsmaßstäbe berührt, insbesondere der Gleichheitssatz (Art. 7 B-VG) sowie die Religionsneutralität und das Diskriminierungsverbot nach Art. 9 und Art. 14 EMRK.

Die TKG weist zudem auf ein strukturelles Problem der österreichischen Meinungsforschung hin: Markt- und Sozialforschung sei in Österreich ein freies, nicht reglementiertes Gewerbe. Wissenschaftliche Autorität entstehe daher nicht durch Gewerbeberechtigung, sondern ausschließlich durch ethisch-fachliche Selbstbindung an internationale Standards.

Die Antworten des ÖIF und von Dr. Peter Hajek sowie die kritische Gesamtbewertung der TKG wurden getrennt und transparent als eigenständige PDF-Dokumente wie folgt  veröffentlicht.

Der Beitrag Staatliche Meinungsforschung unter Grundrechtsverdacht: Das ÖIF-Integrationsbarometer erzeugt diskriminierende Normwirkung erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

von Andreas Günes, Analyse, Berlin,  09.01.2026

Gleich zu Beginn ist Folgendes klarzustellen:  Dieser Beitrag ist als fachliche Analyse und Stellungnahme in Form eines Dossiers konzipiert und bezieht sich auf Österreich. Er analysiert nicht die Meinungsforschung an sich, sondern die strukturellen Risiken staatlich finanzierter Umfragen, wenn diese politische Anschlussfähigkeit entwickeln und gesellschaftliche Deutungshoheit beanspruchen. Grundlage sind langjährige fachliche Beobachtungen und Analysen im österreichischen Kontext.

Am Beispiel des Integrationsbarometers 2025 des Österreichischen Integrationsfonds (ÖIF), das vom österreichischen Meinungsforscher Peter Hajek durchgeführt wurde, wird aufgezeigt, Quellen siehe unten wie methodische Entscheidungen, kategoriale Setzungen und öffentliche Verwertung zusammenwirken – mit potenziellen Folgen für Minderheiten, demokratische Standards sowie für die Glaubwürdigkeit der Meinungs- und Sozialforschung.

Staatlich finanzierte Forschung sollte in Österreich künftig mit kritischer Distanz erfolgen – und nicht im Rahmen einer „Freunderlwirtschaft“- oder „Wasch-mir-den-Rücken“-Mentalität, auf Kosten der Staatsfinanzen und zu Lasten demokratischer sowie verfassungswidriger Standards.

Hier sind die problematischen Stellen:
ICC:ESOMAR-Strukturierte Gegenüberstellung

Kein Ausrutscher, sondern System

Als Anfang Januar 2026 eine formelle berufsständische Beschwerde beim Verband der Markt- und Meinungsforschungsinstitute Österreichs (VMÖ) eingebracht wurde, war dies kein spontaner Akt der Empörung, sondern der Endpunkt einer Entwicklung, die sich über Jahrzehnte verfestigt hat. Anlass war eine APA-OTS-Meldung, in der auf ausführlichere Hintergrundtexte verwiesen wurde, die unter anderem auf der Website der Türkischen Kulturgemeinde in Österreich (TKG – Think Tank) veröffentlicht wurden und im Folgenden analysiert werden.

Mit dem Integrationsbarometer 2025 des Österreichischen Integrationsfonds (ÖIF) erreichte diese Entwicklung einen neuen Höhepunkt. Die Beschwerde richtet sich nicht gegen die Meinungsforschung an sich, sondern gegen ihren Missbrauch – gegen die systematische Verwandlung eines wissenschaftlichen Instruments in ein politisch anschlussfähiges Machtwerkzeug, das gesellschaftliche Wirklichkeit nicht mehr beschreibt, sondern produziert.

Staatlich finanzierte Meinungsforschung darf nicht zur politischen Nutzung gesellschaftlicher Stimmungen und zur pauschalen Problematisierung religiöser Minderheiten herangezogen werden. Andernfalls wirkt sie als normsetzendes Machtinstrument, das unter staatlichem Absender, medialer Verstärkung und politischer Anschlussfähigkeit eine Deutungshoheit beansprucht, die keiner demokratischen Kontrolle mehr unterliegt. Wo Forschung nicht mehr analysiert, sondern definiert, verliert sie ihre Legitimation und gewinnt politische Schlagkraft – mit allen Risiken für Minderheiten, die dadurch zu Projektionsflächen gesellschaftlicher Ängste werden.

Öffentliche politische Bezugnahme

Dass das Integrationsbarometer 2025 politisch verwertet wurde, ist nicht bloß eine Vermutung, sondern öffentlich bestätigt. Der Generalsekretär der Österreichischen Volkspartei (ÖVP), Nico Marchetti, erklärte am 30. Dezember 2025 im Ö1‑Mittagsjournal sinngemäß, das Barometer bilde das „Stimmungsbild der Österreicherinnen und Österreicher“ ab und man müsse sich auch mit „unangenehmen Wahrheiten“ auseinandersetzen – verbunden mit der rhetorischen Frage: „Wusstest du, dass zwei Drittel das Zusammenleben mit Muslimen als schwierig empfinden?“ Diese Aussage erfolgte in unmittelbarem Zusammenhang mit parteipolitischen Social‑Media‑Kampagnen der ÖVP, die ausdrücklich auf die Ergebnisse des Integrationsbarometers Bezug nahmen. Das Integrationsbarometer wurde vom Meinungsforscher Peter Hajek durchgeführt. (Quelle: Ö1‑Mittagsjournal, 30.12.2025; mediale Berichterstattung u. a. heute.at)

Solche Generalisierungen widersprechen dem Gleichheitssatz, dem Gleichbehandlungsgebot sowie dem Verbot der Verhetzung (§ 283 StGB). Maßgeblich sind insbesondere Art. 7 B‑VG, Art. 14 StGG, das Gleichbehandlungsgesetz sowie Art. 10 und Art. 21 der EU‑Grundrechtecharta. Im Geiste der Höflichkeit, des Respekts und der Anständigkeit ersucht die TKG die ÖVP, pauschalisierende Kampagnen gegen Musliminnen und Muslime auf offiziellen Parteiseiten sowie in sozialen Medien zu beenden. Die TKG verweist dabei auf ihre APA‑OS‑Meldungen vom 18.12.2024 („TKG‑Stellungnahme zum Integrationsbarometer und zur Einhaltung des § 283 StGB“) und vom 24.12.2024 („Weihnachten als Mahnung: Zusammenleben stärken statt gesellschaftliche Gruppen pauschal stigmatisieren“).

Meinungsforschung als unangreifbare Autorität

In Österreich hat sich über Jahre hinweg ein Klima etabliert, in dem einzelne Akteure der Meinungsforschung eine Stellung einnehmen, die faktisch keiner kritischen Kontrolle mehr ausgesetzt ist. Enge personelle und wirtschaftliche Verflechtungen zwischen Meinungsforschern, politischen Parteien, Ministerien und großen Medienhäusern haben ein System hervorgebracht, in dem Umfragen nicht nur abgebildet, sondern verstärkt, verwertet und politisch instrumentalisiert werden. Wer diese Umfragen erstellt, wird selten hinterfragt. Wer sie kritisiert, wird rasch als „wissenschaftsfeindlich“ etikettiert – ein rhetorischer Schutzmechanismus, der kritische Analyse systematisch abwehrt.

Während in Deutschland methodische Schwächen öffentlich seziert und politische Nähe als Reputationsrisiko gilt, herrscht in Österreich ein anderes Selbstverständnis: Meinungsforschung gilt vielerorts als sakrosankte Instanz. Wer Zahlen liefert, bestimmt Deutung. Wer Deutung bestimmt, beeinflusst Politik. Und wer Politik beeinflusst, wird geschützt. Diese Schutzmechanismen bestehen aus Auftragsverhältnissen, Medienzugängen, Kommentatorenrollen, Hintergrundgesprächen und einer stillschweigenden Übereinkunft, kritische Distanz nicht zu weit zu treiben. In diesem System wird Meinungsforschung nicht kontrolliert, sondern zirkuliert: Sie entsteht in staatsnahen Institutionen, wird medial verstärkt und fließt als „öffentliche Stimmung“ zurück in politische Entscheidungen.

Fehlende Beschwerdestelle in Österreich – ein strukturelles Demokratiedefizit

Während Deutschland seit über zwanzig Jahren über eine unabhängige, verbandsübergreifende Beschwerdestelle verfügt – den Rat der Deutschen Markt- und Sozialforschung –, existiert in Österreich keine vergleichbare Institution. In Deutschland kann sich jede Person, die sich durch eine Markt- oder Sozialforschung verletzt fühlt, an diese Stelle wenden: Befragte, Auftraggeber, Wettbewerber oder jede andere betroffene Rolle. Der Rat prüft Beschwerden, sanktioniert Verstöße und schützt damit die Glaubwürdigkeit der gesamten Branche. Er ist ausdrücklich dafür zuständig, sicherzustellen, dass Berufsgrundsätze eingehalten werden, und er fungiert als unabhängige Selbstkontrolle der Profession. Getragen wird er von ADM, ASI, BVM und der Deutschen Gesellschaft für Online-Forschung (DGOF).

In Österreich hingegen gibt es keine solche unabhängige Beschwerdestelle. Kein „Rat“, keine Ombudsstelle, keine institutionalisierte Möglichkeit, Fehlverhalten oder methodische Verstöße von Meinungs- oder Sozialforschern prüfen zu lassen. Wer sich beschweren will, findet keine klare Anlaufstelle. Genau deshalb hat sich die TKG an den VMÖ gewandt – in der Hoffnung, dass der Verband seiner berufsständischen Verantwortung gerecht wird und zumindest eine interne Selbstregulierung ermöglicht. Die TKG erwartet, dass der VMÖ – analog zu Deutschland – Verstöße prüft, sanktioniert und damit Redlichkeit, Qualität und Vertrauen in die Branche stärkt.

Der Österreichische Integrationsfonds als doppelte Machtinstanz

Der Österreichische Integrationsfonds (ÖIF) nimmt in diesem Gefüge eine besondere Rolle ein. Er ist zugleich staatlich finanzierter Integrationsdienstleister und Produzent gesellschaftlich wirksamer Studien. Einerseits organisiert er Deutschkurse, Integrationsprüfungen und Förderprogramme für Geflüchtete, Migrantinnen und Migranten. Andererseits veröffentlicht er regelmäßig Erhebungen, die das gesellschaftliche Klima bewerten – insbesondere in Bezug auf Migration und den Islam. Diese institutionelle Doppelrolle verbindet Verwaltungsmacht mit Deutungshoheit und verschiebt staatliche Autorität von der administrativen in die normative Ebene.

Genau hier setzt die Kritik der TKG an. Sie richtet sich nicht gegen empirische Forschung an sich, sondern gegen den Umstand, dass der ÖIF über Jahre hinweg Studien produziert oder beauftragt hat, die religiöse Zugehörigkeit – konkret: Muslimischsein – als eigenständige Problemkategorie behandeln, ohne diese Kategorie rechtlich, methodisch oder gesellschaftlich sauber einzuordnen.

Integrationsbarometer 2025: Religion als Bewertungsachse

Im Integrationsbarometer 2025 wird in einer zentralen Frage das „Zusammenleben“ zwischen „Österreichern und Zuwanderern“, „Österreichern und Flüchtlingen“, „Österreichern und ukrainischen Kriegsvertriebenen“ sowie „Muslimen und Nicht-Muslimen“ auf derselben Skala bewertet. Diese Gleichsetzung ist kein Detailfehler, sondern ein grundlegender Kategorienbruch.

Zuwanderer, Flüchtlinge und Kriegsvertriebene sind rechtlich definierte Statusgruppen. Religion hingegen ist ein individuelles Freiheitsrecht. Sie ist weder ein Verwaltungsstatus noch eine objektive Strukturvariable. Wer Religion auf dieselbe Ebene stellt wie migrationsrechtliche Kategorien, verschiebt sie aus dem Bereich der Grundrechte in den Bereich gesellschaftlicher Problemzuschreibung.

Diese Verschiebung bleibt nicht folgenlos. Sie erzeugt den Eindruck, dass Muslimischsein an sich ein integrationsrelevantes Risiko darstellt – unabhängig von Staatsbürgerschaft, sozialer Lage, Bildung, Geschlecht oder individueller Lebensführung. Genau darin sieht die TKG einen methodischen Fehler mit verfassungsrechtlicher Sensibilität.

Aus Sicht der TKG betrifft das Integrationsbarometer 2025 deshalb Bevölkerungsgruppen von erheblicher gesellschaftlicher Breite – hunderttausende Menschen in Österreich mit unterschiedlichen Herkunftsgeschichten, Staatsbürgerschaften, Bildungswegen, Weltanschauungen und Lebensrealitäten –, bei denen die religiöse Zugehörigkeit, also die Zugehörigkeit zum muslimischen Glauben bzw. Kulturkreis, im Rahmen der Erhebung als eigenständige Bewertungs- und Vergleichskategorie herangezogen wird.

Die gewählte Darstellung birgt nach Auffassung der TKG das Risiko pauschalisierender Zuschreibungen und einer strukturellen Problematisierung von Menschen muslimischen Glaubens, indem Wahrnehmungsurteile zum „Zusammenleben mit Muslim:innen“ ohne hinreichende Kontextualisierung oder Differenzierung präsentiert werden (Integrationsbarometer 2025, S. 20, Abb. 9). Dadurch wird die tatsächliche soziale, kulturelle und individuelle Vielfalt der betroffenen Menschen nicht angemessen abgebildet.

Zeitreihen als Instrument der Dauerstigmatisierung

Besonders gravierend ist die selektive Bildung von Zeitreihen. Während andere religiöse oder weltanschauliche Gruppen nicht erhoben werden, wird das „Zusammenleben mit Muslim:innen“ über Jahre hinweg als eigene Zeitreihe geführt. Zeitreihen suggerieren Dauer, Struktur und Stabilität. Wer über Jahre gemessen wird, erscheint als dauerhaft relevantes – potenziell dauerhaft problematisches – Phänomen.

Aus wissenschaftlicher Sicht ist diese Auswahl nicht neutral. Sie setzt einen Rahmen, der Muslim:innen institutionell als kontinuierliches Beobachtungsobjekt markiert. Die TKG spricht in diesem Zusammenhang von einer institutionalisierten Problemzuschreibung, die nicht nur Einstellungen misst, sondern gesellschaftliche Wahrnehmungen aktiv stabilisiert und politisch verwertbar macht.

Methodische Intransparenz und soziale Erwünschtheit

Hinzu kommt die Frage der methodischen Belastbarkeit. Das Integrationsbarometer 2025 basiert auf rund 1.000 telefonischen Interviews. Telefonische Befragungen sind bei sensiblen Themen wie Religion, Migration oder Sicherheit besonders anfällig für soziale Erwünschtheit. Menschen neigen dazu, Antworten zu geben, die sie für gesellschaftlich akzeptabel halten.

Trotz dieser bekannten Problematik fehlen im Bericht zentrale Angaben: keine systematische Analyse von Moduseffekten, keine Sensitivitätsanalysen, keine transparente Darstellung von Gewichtungen oder Limitationen. Damit bleibt unklar, ob die Ergebnisse tatsächliche Einstellungen abbilden oder zumindest teilweise methodisch erzeugt sind.

„Politischer Islam“ als emotionaler Marker

Besonders heikel ist die Verwendung des Begriffs „politischer Islam“ im Sorgenranking. Der Begriff wird nicht definiert und nicht operationalisiert. Er fungiert weniger als analytische Kategorie denn als emotionaler Marker. In einem solchen Kontext aktiviert er Assoziationen, Ängste und mediale Bilder, ohne wissenschaftliche Trennschärfe zu bieten.

Die TKG betont ausdrücklich, dass der Missbrauch von Religion zu politischen Zwecken real ist und bekämpft werden muss. Gerade deshalb kritisiert sie die Verwendung unscharfer Begriffe, die ganze Gruppen unter Generalverdacht stellen und gesellschaftliche Spannungen verschärfen, anstatt sie analytisch aufzulösen.

Fehlende Betroffenenperspektive und asymmetrisches Bewertungsregime

„Zusammenleben“ ist relational. Methodisch konsequent wäre es, sowohl die Wahrnehmungen der Mehrheitsbevölkerung als auch die Erfahrungen jener Gruppen systematisch zu erfassen, über die geurteilt wird. Das Integrationsbarometer erhebt jedoch keine systematischen Diskriminierungs-, Ausgrenzungs- oder Stigmatisierungserfahrungen der betroffenen Gruppen und bezieht diese nicht in die Interpretation ein. Dadurch entsteht ein asymmetrisches Bewertungsregime: Eine Gruppe wird befragt, eine andere bewertet, während strukturelle Rahmenbedingungen unsichtbar bleiben.

Selektive Herauslösung religiöser Identität und institutionelle Problemzuschreibung

Im Integrationsbarometer 2025 wird die Religionsgemeinschaft der Musliminnen und Muslime selektiv herausgelöst, normativ bewertet und über Zeitreihen hinweg als eigenständige Kategorie fortgeschrieben (vgl. S. 24, Abb. 13). Andere Religions- oder Weltanschauungsgemeinschaften werden nicht in vergleichbarer Weise erhoben oder fortgeführt.

Aus wissenschaftsethischer Perspektive entspricht dieses Vorgehen Mustern dessen, was in der internationalen Forschung als kulturalisierter Rassismus bzw. „Rassismus ohne Rasse“ (Neorassismus) beschrieben wird: keine biologistische, sondern eine kulturell-religiöse Zuschreibung, die Gruppen als homogen, statisch und problembehaftet erscheinen lässt. Besonders problematisch ist, dass diese Zuschreibungen in scheinbar neutraler, wissenschaftlicher Sprache erfolgen und dadurch gesellschaftlich normalisiert werden können. Internationale Institutionen wie UNESCO, Europarat und die EU-Grundrechteagentur (FRA) weisen seit Jahren darauf hin, dass solche kulturalisierenden Deutungsmuster strukturelle Diskriminierung begünstigen können – auch ohne explizite Diskriminierungsabsicht.

Berufs- und forschungsethische Einordnung (ICC/ESOMAR)

Aus Sicht der TKG ist der ICC/ESOMAR-Kodex nicht als bloße Empfehlung, sondern als verbindlicher Rahmen beruflicher Selbstregulierung zu verstehen. Mit seiner Anerkennung übernimmt ein Berufsverband wie die VMÖ eine aktive Verantwortung für ethische Standards, methodische Sorgfalt und die öffentliche Glaubwürdigkeit der Markt- und Meinungsforschung. Diese Verantwortung begründet zugleich eine Prüf- und Klärungspflicht, wenn substanzielle Hinweise auf mögliche Abweichungen vorgebracht werden.

Nach Ansicht der TKG steht die Konzeption, Darstellung und öffentliche Kommunikation des Integrationsbarometers 2025 durch Meinungsforscher Dr. Peter Hajek im Widerspruch zu mehreren zentralen Bestimmungen des ICC/ESOMAR-Kodex, auf den sich der VMÖ in seinen Qualitätsstandards ausdrücklich verpflichtet.

Artikel 1 – Sorgfaltspflichten (Grundprinzipien und berufliche Verantwortung) 

Meinungs- und Sozialforschung darf keinen gesellschaftlichen Schaden verursachen und keine Gruppen pauschalisieren oder stigmatisieren. Forschende tragen Verantwortung für die vorhersehbaren Auswirkungen ihrer Arbeit auf Individuen und gesellschaftliche Gruppen.

Artikel 7 – Transparenz und Vermeidung von Schaden 

Bei sensiblen Merkmalen wie Religion ist besondere Sorgfalt geboten. Forschung darf nicht zu Diskriminierung, Stigmatisierung oder gesellschaftlicher Ausgrenzung beitragen.

Artikel 8 – Veröffentlichung und Darstellung von Ergebnissen 

Ergebnisse sind wahrheitsgemäß, ausgewogen und ausreichend kontextualisiert darzustellen. Irreführende Vereinfachungen oder Darstellungen, die zu Fehlinterpretationen oder gesellschaftlichen Fehlwirkungen führen können, sind zu vermeiden.

Stichprobe, Erhebungsmodus und Verzerrungsrisiken beim Integrationsbarometer 2025

Die Erhebung basiert laut Informationen auf rund 1.000 Befragten und wurde überwiegend telefonisch durchgeführt (Methodik: S. 9–11). Telefoninterviews sind zwar ein etabliertes Verfahren, jedoch sind sie bei sensiblen Themen wie Religion, Migration oder Sicherheit besonders anfällig für soziale Erwünschtheit.

Aus Sicht der TKG wären daher erhöhte Transparenz- und Robustheitsdarstellungen erforderlich, etwa zu Moduseffekten, Gewichtungen, Sensitivitätsanalysen sowie zu Limitationen affektiver Daten. Die Eingabe problematisiert, dass diese Elemente im Bericht nicht ausreichend erkennbar sind, wodurch offen bleibt, inwieweit die Ergebnisse tatsächliche Einstellungen oder teilweise methodisch erzeugte Effekte abbilden.

Fehlende Betroffenenperspektive und asymmetrisches Bewertungsregime

„Zusammenleben“ ist relational. Methodisch konsequent wäre es, sowohl die Wahrnehmungen der Mehrheitsbevölkerung als auch die Erfahrungen jener Gruppen systematisch zu erfassen, über die geurteilt wird. Das Integrationsbarometer erhebt jedoch keine systematischen Diskriminierungs-, Ausgrenzungs- oder Stigmatisierungserfahrungen der betroffenen Gruppen und bezieht diese nicht in die Interpretation ein. Dadurch entsteht ein asymmetrisches Bewertungsregime: Eine Gruppe wird befragt, eine andere bewertet, während strukturelle Rahmenbedingungen unsichtbar bleiben.

Selektive Herauslösung religiöser Identität und institutionelle Problemzuschreibung

Im Integrationsbarometer 2025 wird die Religionsgemeinschaft der Musliminnen und Muslime selektiv herausgelöst, normativ bewertet und über Zeitreihen hinweg als eigenständige Kategorie fortgeschrieben (vgl. S. 24, Abb. 13). Andere Religions- oder Weltanschauungsgemeinschaften werden nicht in vergleichbarer Weise erhoben oder fortgeführt.

Aus wissenschaftsethischer Perspektive entspricht dieses Vorgehen Mustern dessen, was in der internationalen Forschung als kulturalisierter Rassismus bzw. „Rassismus ohne Rasse“ (Neorassismus) beschrieben wird: keine biologistische, sondern eine kulturell-religiöse Zuschreibung, die Gruppen als homogen, statisch und problembehaftet erscheinen lässt. Besonders problematisch ist, dass diese Zuschreibungen in scheinbar neutraler, wissenschaftlicher Sprache erfolgen und dadurch gesellschaftlich normalisiert werden können. Internationale Institutionen wie UNESCO, Europarat und die EU-Grundrechteagentur (FRA) weisen seit Jahren darauf hin, dass solche kulturalisierenden Deutungsmuster strukturelle Diskriminierung begünstigen können – auch ohne explizite Diskriminierungsabsicht.

Begriff „politischer Islam“ – unscharfer Angstmarker

Der Begriff „politischer Islam“ wird im Sorgenranking (S. 13–14) ohne klare Definition oder methodische Operationalisierung verwendet. Undefinierte, emotionalisierte Begriffe aktivieren Assoziationen, verzerren Antwortverhalten und erhöhen politische Anschlussfähigkeit, ohne analytische Klarheit zu schaffen. Die TKG betont ausdrücklich, dass sie jede Form des politischen Missbrauchs von Religion ablehnt – ohne Wenn und Aber, unabhängig davon, um welche Religion es sich handelt, einschließlich des politisierten Islam. Gerade deshalb kritisiert sie die fehlende Trennschärfe und die kollektivierende Wirkung solcher Begriffe.

Politische Anschlussfähigkeit und öffentliche Wirkung

Die öffentliche und politische Rezeption des Integrationsbarometers 2025 verdeutlicht aus Sicht der TKG, dass staatlich finanzierte Meinungsforschung über ihre methodische Anlage hinaus erhebliche gesellschaftliche und normative Wirkung entfalten kann. Die Art der Darstellung einzelner Kategorien erwies sich dabei als politisch anschlussfähig und trug zu einer polarisierenden öffentlichen Debatte bei.

Berufs- und forschungsethische Einordnung (ICC/ESOMAR)

Nach Ansicht der TKG berührt dies Artikel 8 (Veröffentlichung von Ergebnissen) des ICC/ESOMAR-Kodex. Dieser verpflichtet Forschende ausdrücklich dazu,

– sicherzustellen, dass veröffentlichte Ergebnisse nicht irreführend sind, 

– die Öffentlichkeit in die Lage zu versetzen, Qualität und Aussagekraft angemessen zu beurteilen, 

– und nicht zuzulassen, dass der eigene Name mit nicht ausreichend datenbasierten Schlussfolgerungen verbunden wird.

(ICC/ESOMAR-Kodex, Artikel 8 lit. a, c und d)

Ziel der Eingabe und Forderungen der TKG

Die Eingabe richtet sich nicht gegen einzelne Meinungen oder politische Positionen, sondern gegen strukturelle Risiken staatlich finanzierter Meinungsforschung, wenn diese durch ihre Anlage, Darstellung und öffentliche Verwertung normsetzende Wirkung entfaltet.

Die TKG fordert, dass staatlich finanzierte Erhebungen zum gesellschaftlichen Zusammenleben und zu Musliminnen und Muslimen in Österreich – insbesondere im Verantwortungsbereich des Österreichischen Integrationsfonds – ausschließlich von nachweislich unabhängigen und wissenschaftlich anerkannten Instituten sowie Personen ohne parteipolitische Verflechtungen durchgeführt werden, mit klarer struktureller Distanz zur parteipolitischen Verwertung.

Dazu gehören insbesondere:

– transparente Ausschreibungen, 

– nachvollziehbare Auswahlkriterien, 

– vollständige Veröffentlichung von Fragebögen und Kategorienbegründungen, 

– sowie eine dokumentierte Analyse politischer Anschluss- und Instrumentalisierungsrisiken.

https://www.ots.at/presseaussendung/OTS_20260109_OTS0106/oesterreich-meinungsforschung-als-machtinstrument-mit-politischen-deutungen

Quellen:

Offener Brief : TKG erhebt formelle Beschwerde zum Integrationsbarometer 2025: Fragen zur staatlichen Neutralität und wissenschaftlichen Sorgfalt

–APA OTS, 18.12.2025: TKG-Stellungnahme zum Integrationsbarometer

–APA OTS, 24.12.2025: Weihnachten als Mahnung: Zusammenleben stärken statt gesellschaftliche Gruppen pauschal stigmatisieren

–APA OTS, 31.12.2025: TKG bringt Beschwerde gegen das Integrationsbarometer 2025 ein

https://www.instagram.com/p/DSZ2UV0DLBu/?utm_source=ig_embed&utm_campaign=loading

Der Rat der Deutschen Markt- und Sozialforschung steht für Redlichkeit und Qualität

https://www.rat-marktforschung.de/der-rat/#aufbau

https://dpa-factchecking.com/germany/250205-99-818662/

https://www.dgof.de/dgof-bezieht-stellung-zu-manipulationen-bei-ranking-umfragen/?

Der Beitrag Österreich: Meinungsforschung als Machtinstrument mit politischen Deutungen erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.

 Die Erklärung im Wortlaut

In ihrer Mitteilung erinnert die TKG an Geburt, Leben und Wirken von Salih Niyazi Dedebaba. Er wurde am 15. März 1876 im Dorf Starje im osmanischen Sandschak Gorice geboren ( Heute in Albanien) und trat schon früh den Bektaschi-Weg ein. Seine charismatische Führung und geistige Tiefe machten ihn zu einer prägenden Gestalt, die den Orden zu einem moralischen Kompass für soziale Gerechtigkeit und Freiheit verwandelte.

Dedebaba war der letzte Postnişîn des Hacı-Bektaş-Veli-Dergâh. Nach der Schließung der Tekken 1925 sah er darin keinen Niedergang, sondern einen historischen Wendepunkt. 1930 verlegte er das geistige Zentrum nach Tirana und gründete die Kryegjyshata, die bis heute als Weltzentrum des Bektaschismus besteht.

Das Bektaschi-Weltzentrum in Tirana, Albanien, dient als internationaler Hauptsitz des Bektaschi-Ordens. Es umfasst eine Teqe (Kultstätte), ein Museum sowie umfangreiche Archivbestände. Aktuell plant die albanische Regierung, dem Zentrum einen besonderen Status zu verleihen, der ihm eine eigenständige Souveränität innerhalb des Landes ermöglichen könnte.

Unterstützung für die Republik
Während des Türkischen Unabhängigkeitskrieges unterstützten Dedebaba und die Bektaschi-Ältesten Mustafa Kemal Pascha geistig und logistisch. Atatürks Besuch im Hacı-Bektaş-Veli-Dergâh 1919 gilt als symbolischer Moment, der die Nähe der Bektaschies zu den Idealen der Republik zeigte.

Widerstand und Martyrium
Als Mussolinis Armeen 1939 Albanien besetzten, rief Dedebaba die Gemeinschaft zum Widerstand mit moralischem Mut auf. Am 28. November 1941 wurde er nach den Feierlichkeiten zum albanischen Unabhängigkeitstag zusammen mit seinem Gehilfen Derwisch Aziz ermordet. Historiker sehen seine antifaschistische Haltung als Motiv.

Vermächtnis
– In der Türkei: Überleben des Bektaschismus im Einklang mit den Werten der Republik.
– In Albanien: Institutionalisierung als respektierte religiöse Identität.
– Weltweit: Die Kryegjyshata in Tirana bleibt das Herz der Bektaschi-Welt.

Reflexion
Das Leben von Salih Niyazi Dedebaba sei, so die TKG, mehr als die Biografie eines geistigen Führers. Es sei die Geschichte einer Seele zwischen Widerstand und Weisheit, Wahrheit und Opfer. Sein Martyrium sei keine Endstation, sondern eine Erinnerung: Wer Ungerechtigkeit ablehnt und Glauben mit Freiheit sowie Weisheit mit Ehre vereint, vergeht nicht.

„Jede Seele wird den Tod kosten. Dann werdet ihr zu Uns zurückkehren.“ (Koran 29:57)

„Welcher Mensch kann leben und den Tod nicht sehen? Wer vermag seine Seele aus der Macht des Grabes zu retten?“ (Psalm 89:48, Mezmurlar Kitabı 89:48)

Die TKG schließt ihre Erklärung mit dem Wunsch, dass die Seelen von Salih Niyazi Dedebaba und Derwisch Aziz gesegnet seien. Ihr Name bleibe Symbol für Weisheit, Freiheit und die unantastbare Würde der Menschheit. ( Türkische Allgemeine, 28.11.2025)

Der Beitrag  TKG erinnert an Jahrestag des Martyriums von Salih Niyazi Dedebaba erschien zuerst auf tuerkische-allgemeine.de.